Vastenboodschap Paus Franciscus 2018

Vastenboodschap Paus Franciscus 2018

 

Vastenboodschap 2017 van Zijne Heiligheid Paus Franciscus
“Met het toenemen van het onrecht, zal de liefde van velen verkoelen.” (Mt 24:12)

Beminde broeders en zusters,
Het feest van de verrijzenis van de Heer nadert weer! Bij onze voorbereiding op het paasfeest biedt God ons in Zijn voorzienigheid ieder jaar de vastentijd als een “sacramenteel teken van onze bekering”. De vastentijd roept ons op en stelt ons in staat om met volledige overgave terug te keren naar de Heer, in ieder aspect van ons leven. Met deze boodschap wil ik ook dit jaar de gehele Kerk helpen om deze tijd van genade te ervaren, met vreugde en in waarheid. Daarbij haal ik mijn inspiratie uit de woorden van Jezus in het evangelie van Mattheüs: “Met het toenemen van het onrecht, zal de liefde van velen verkoelen” (24:12). Dit waren Christus’ woorden over het einde der tijden. Hij sprak ze in Jeruzalem, op de Olijfberg, waar zijn lijden zou beginnen. In antwoord op een vraag van de leerlingen voorspelt Jezus een grote rampspoed en hij beschrijft een situatie waarin de geloofsgemeenschap zich zou kunnen bevinden: te midden van grote beproevingen brengen valse profeten mensen op een dwaalspoor en zal de liefde die de kern van het evangelie is, bekoelen in de harten van velen.

Valse profeten
Laten we luisteren naar de woorden uit het evangelie en proberen te begrijpen welke gedaante deze valse profeten kunnen aannemen. Ze kunnen zich voordoen als slangenbezweerders die de emoties van mensen manipuleren, waardoor zij verslaafd en willoos raken. Veel kinderen van Gods zijn in de ban van kortstondige genoegens, die zij voor het ware geluk aanzien! Velen raken betoverd door de droom van rijkdom en raken verslaafd aan geldelijk gewin en nutteloze dingen! Velen gaan door het leven in de overtuiging dat zij genoeg hebben aan zichzelf, maar uiteindelijk vereenzamen zij!

Valse profeten kunnen kwakzalvers zijn. Zij bieden gemakkelijke en snelle oplossingen tegen pijn en leed, maar die blijken al gauw totaal nutteloos. Hoeveel jonge mensen worden er niet verleid door drugs en kortstondige relaties, door snel maar oneerlijk verdiend geld? Hoevelen zijn er niet verstrikt geraakt in een virtueel bestaan, waarin relaties op het eerste gezicht eerlijk lijken, maar daarna al gauw alle betekenis te verliezen? Deze bedriegers smeren dingen zonder waarde aan en beroven mensen van het meest waardevolle in het leven: waardigheid, vrijheid en het vermogen om lief te hebben. Ze doen een beroep op onze ijdelheid, ons vertrouwen op de uiterlijke verschijning, maar uiteindelijk zetten ze ons voor gek. Dit zou ons niet moeten verbazen. Om het mensenhart op een dwaalspoor te brengen, presenteerde de duivel - “een leugenaar en de vader van de leugen” (Joh. 8:44) - het kwade altijd al als het goede, en de onwaarheid als waarheid. Om die reden wordt ieder van ons opgeroepen om goed naar zichzelf te kijken en te beoordelen of ook wij ten prooi vallen aan de leugens van deze valse profeten. We moeten leren onder het oppervlak te kijken en herkennen wat onze harten vult met wat van God komt en daadwerkelijk goed is voor ons.

Een verkild hart 
Dante Alighieri beschrijft in zijn Divina Commedia de duivel zittend op een troon van ijs, in bevroren en liefdeloos isolement. We moeten ons afvragen hoe het komt dat barmhartigheid bij ons kan verkillen. Wat zijn de voortekenen dat onze liefde begint te bekoelen? Wat de liefde meer dan wat dan ook doet verdwijnen, is de zucht naar geld, “de wortel van alle kwaad” (1 Tim. 6:10). De afkeer van God en zijn vrede volgt snel; we kiezen liever voor ons eigen verdriet dan voor de troost die te vinden is in zijn woord en in de sacramenten. Dit leidt tot geweld tegen iedereen die wij als een bedreiging zien van onze eigen “zekerheden”: het ongeboren kind, de ouderen en zwakken, de migrant, de vreemdeling onder ons, de medemens die niet aan onze verwachtingen voldoet.

De schepping zelf wordt een stille getuige van deze verkilling van barmhartigheid. De aarde is vergiftigd door afval, afgedankt uit onverschilligheid of eigenbelang. De zeeën, zelf al vervuild, verzwelgen de resten van talloze verdronken slachtoffers van gedwongen migratie. De hemelen, die in Gods plan zijn geschapen om zijn lof te prijzen, worden doorkliefd door raketten die werktuigen van de dood op ons neerlaten. Liefde kan ook in onze gemeenschappen verkillen. In de apostolische oproep Evangelii Gaudium beschreef ik de meest duidelijke tekenen van dit gebrek aan liefde: egoïsme en geestelijke gemakzucht, onvruchtbaar pessimisme, de verdieping in jezelf, voortdurende onderlinge ruzies en de wereldse mentaliteit waardoor we ons alleen maar druk maken over uiterlijkheden en onze zendingsdrang afneemt.

Wat kunnen we doen?
Wellicht herkennen we diep in onszelf en om ons heen de tekenen die ik net heb beschreven. Maar de Kerk, onze moeder en opvoedster, biedt ons in deze vastentijd, samen met het vaak bittere medicijn van de waarheid, de weldadige omarming van gebed, liefdadigheid en vasten. Door meer tijd aan gebed te besteden, stellen wij onze harten open voor de troost die God biedt en kunnen wij onze geheime leugens en vormen van zelfbedrog uitroeien. Hij is onze Vader die wil dat wij op een goede manier leven.

Liefdadigheid bevrijdt ons van hebzucht en helpt ons om onze naaste te zien als een broer of zus. Wat ik bezit is nooit van mij alleen. Ik zou willen dat liefdadigheid onderdeel wordt van ieders manier van leven! Ik zou ontzettend graag zien dat wij allen als christenen het voorbeeld van de apostelen volgen en in het delen van onze bezittingen een tastbare getuigenis zien van onze communie binnen de Kerk! Daarom herhaal ik de oproep van de apostel Paulus aan de christenen van Korinthe om een inzameling te doen voor de geloofsgemeenschap van Jeruzalem als iets waar zij zelf ook belang bij hadden (cf. 2 Kor. 8:10). Dit is in het bijzonder van toepassing in de vastentijd, wanneer veel groepen inzamelingen doen om kerken en behoeftigen te helpen. Maar ik hoop ook dat wij, in onze dagelijkse contacten met anderen, verzoeken om hulp zien alsof die van God zelf komen. Wanneer wij geld of goederen schenken, delen wij in de zorg van God voor ieder van zijn kinderen. Als God iemand helpt via mij, zal hij dan morgen niet voor mij zorgen? Want niemand is meer zorgzaam dan God.

Wanneer wij vasten, vermindert dit onze neiging tot geweld; het ontwapent ons en biedt ons een kans om te groeien. Enerzijds laat het ons ervaren hoe het is om berooid te zijn en honger te lijden. Anderzijds geeft het uiting aan onze geestelijke honger en dorst om te leven met God. Het maakt ons meer oplettend naar God en onze medemens. Het blaast nieuw leven in onze bereidheid om God te dienen: hij die alleen onze honger kan stillen.

Ik wil mijn uitnodiging ook aan mensen buiten de katholieke kerk richten, zodat het u allemaal bereikt, mannen en vrouwen van goede wil, die openstaan voor de stem van God. Wellicht bent uzelf ook verontrust over de toenemende onrechtvaardigheid in de wereld, maakt u zich ook zorgen over de verkilling die harten verlamt en voelt u zich in afnemende mate lid van één grote familie van mensen. Sluit u zich daarom bij ons aan in onze smeekbede aan God, in dit vasten, en door te geven wat u kan aan onze medemens in nood!

Het paasvuur
Ik doe vooral een dringend beroep op de leden van de Kerk om de vastentijd enthousiast in te gaan met liefdadigheid, vasten en gebed. Wanneer het vuur van de liefde lijkt te doven in onze harten, weet dan dat dit nooit het geval is bij God! Hij geeft ons voortdurend nieuwe kansen om lief te hebben.
Zo’n moment van genade is ook dit jaar het initiatief “24 uur voor de Heer”, waarbij de gehele kerkgemeenschap uitgenodigd wordt om het sacrament van verzoening te vieren in het kader van de Eucharistie. Geïnspireerd door de woorden van Psalm 130:4, “Maar bij u is vergeving”, vindt deze viering in 2018 plaats op vrijdag 9 en zaterdag 10 maart. In ieder bisdom blijft minimaal één kerk vierentwintig aaneengesloten uren open en biedt daarbij de gelegenheid tot zowel aanbidding van het Allerheiligste als het sacrament van de biecht.

Tijdens de paaswake vieren wij het aangrijpende ritueel van het aansteken van de paaskaars. Dit licht, dat ontstaat uit het “nieuwe vuur”, overwint geleidelijk de duisternis en verlicht de liturgische samenkomst. “Moge het licht van Christus, dat in glorie opstijgt, het duister uit onze harten en zielen wegnemen” en ieder van ons in staat stellen om de ontmoeting van de leerlingen op weg naar Emmaüs opnieuw te beleven. Moge onze harten, door naar Gods woord te luisteren en ons te voeden en laven aan de tafel van de Eucharistie, steeds meer gaan branden in geloof, hoop en liefde.

Met affectie en de belofte van mijn gebeden voor ieder van u, geef ik u mijn zegen. Vergeet alstublieft niet voor mij te bidden.

Uit het Vaticaan, 1 november 2017
Feest van Allerheiligen,
Zijne Heiligheid Paus Franciscus

Wilt u de tekst printen en nog eens rustig doorlezen? U kunt hem hier downloaden.