Een gemeenschappelijke huishouding

Een gemeenschappelijke huishouding

Afhankelijk

Een van de tien geboden voor het milieu luidt: Eén voor allen, allen voor één. Daarmee wordt bedoeld dat we één aarde hebben voor alle levende wezens, en dat we daar met ons allen, mensen, een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor hebben. Paus Franciscus noemt de aarde ons gemeenschappelijke huis waarin we samen met alle andere schepselen een gezamenlijke huishouding moeten voeren.

De menselijke huishouding, de economie, is ook geheel afhankelijk van al die andere schepselen en de niet levende natuur. Denk alleen maar aan schoon water en lucht, een vruchtbare bodem, ons dagelijks brood en hout voor de bouw en onze meubels. En wie zorgt er voor de bestuiving van de meeste (voedsel)gewassen?

Verlies biodiversiteit

Er schort echter wat aan de huishouding, wat onder andere zichtbaar wordt in het verlies van biodiversiteit. Een Duits onderzoek liet zien dat de hoeveelheid insecten in 30 jaar tijd met 75% was afgenomen en met de weidevogels gaat het ook steeds minder goed. Het Living Planet Report 2018 van het WNF meldde een verlies van biodiversiteit in het algemeen van 60% in de laatste 40 jaar. En een teruggang van 83% in de zoetwatergebieden. Dit zijn alarmerende aantallen. Ik schrok ervan en schaam me als mens. Dat we zo weinig oog hebben gehad voor het welzijn van al onze medeschepselen, die niet alleen de basis van ons bestaan vormen, maar ook waardevol zijn in zichzelf, als schepsel van God.

Bedreigingen

Wij en al het leven is afhankelijk van water. Met name veel arme mensen zijn direct afhankelijk van wat er in het water leeft. Zij zijn voor hun levensonderhoud, voedsel, werk en veiligheid afhankelijk van schone zoetwatergebieden, rivieren en meren of van schone oceanen. Zij worden het meest getroffen in hun dagelijks bestaan door de achteruitgang van de biodiversiteit. De oorzaken hiervoor zijn velerlei. De landbouw bijvoorbeeld onttrekt veel water aan zoetwatergebieden en zorgt ook voor vervuiling van het water, bodem en lucht door bemesting en bestrijdingsmiddelen. De koraalriffen en de mangrovebossen gaan achteruit door onder andere de opwarming van het oceaanwater (het wordt dan zuurder), vervuiling, overbevissing en de destructieve manier van vissen. Dit betekent niet alleen dat er minder voedsel beschikbaar is, maar ook dat de kustbescherming in gevaar komt door de afbraak van koraalriffen en mangroves. En dan hebben we het over de plastic soep nog niet eens gehad.

Hoop

Bovenstaande is geen leuk verhaal. Maar ik hoop dat het bijdraagt aan de bewustwording van hoe het menselijk leven verbonden en afhankelijk is van de rest van de biodiversiteit en dat haar achteruitgang dus ook het menselijke leven raakt. En dat we noodzaak en de urgentie inzien om onze levensstijl en daarmee ook de economie te veranderen in een duurzame richting. Voor individuen is dit een onmogelijke opgave om op eigen kracht te doen. Een ecologische bekering die een dynamiek van duurzame verandering wil bewerkstelligen vraagt om een gemeenschappelijke verandering. Wij zijn allemaal lid van verschillende gemeenschappen waar we onze invloed kunnen laten gelden. Als individu kunnen we daarom wel bijdragen. Wij zijn allemaal een druppeltje van de oceaan.