Verwondering

Verwondering

Als we vroeger met mijn ouders de natuur introkken vertelden ze ons van alles over de plantjes en de beestjes. Ze moedigden ons aan zelf te ontdekken door goed te kijken, luisteren, proeven, ruiken en voelen. Zo zal ik nooit het wonder van de gerande schijnspurrie vergeten (wel de naam). We kwamen dit bloemetje tegen op de kwelder van Schiermonnikoog, die bij vloed kan overstromen. Mijn ouders lieten ons zien hoe het bloemetje de bloemblaadjes sluit en daarin een luchtbel vangt, als je het bloemetje onder water houdt. Voor mij een wonderbaarlijk verschijnsel. Voor het bloemetje een overlevingsstrategie om het stuifmeel droog te houden.

Spiritualiteit van zorgzaamheid

Ik ben mijn ouders erg dankbaar dat zij ons verwondering voor de natuur hebben meegegeven. Hiermee hebben zij de kiem gelegd voor een zekere spiritualiteit van zorgzaamheid. Als je de natuur in zijn geheel met verwondering tegemoet treedt, en ook de individuele planten, dieren, bergen en beekjes, dan is het heel vanzelfsprekend om er zorg voor te dragen.
De spiritualiteit van Franciscus van Assisi ging nog een stapje verder. Voor hem was elk wezen, ja zelfs de hemellichamen en de elementen, een broeder of een zuster. “Hij werd vervuld van een nog grotere tederheid als hij de gemeenschappelijke oorsprong van alles beschouwde, en hij sprak alle schepselen, hoe klein ook, aan als broer of zuster.”

“Wees geprezen mijn Heer, door zuster water
die heel nuttig is en nederig, kostbaar en zuiver.”

Verbondenheid

In Laudato Si’ benadrukt Paus Franciscus het belang van een dergelijke houding in relatie tot de omgang met de Aarde. “Als we zonder deze open houding van verbazing en verwondering de natuur en het milieu benaderen, als we niet langer de taal van broederlijkheid en van schoonheid gebruiken in onze relatie met de wereld, dan gaan we handelen als een overheerser, verbruiker of pure uitbuiter van middelen, niet meer in staat om grenzen te stellen aan onze onmiddellijke belangen. Omgekeerd zullen soberheid en zorg spontaan ontstaan, als wij ons innerlijk verbonden voelen met alles wat bestaat.”
Of zoals chief Seattle eens zei: “Als wij u ons land verkopen moet u bedenken en aan uw kinderen leren, dat de rivieren onze broeders zijn. En ook uw broeders en dat u voortaan net zo vriendelijk moet zijn voor de rivieren als u voor uw broeders zou zijn.”

Als onze naaste

De moderne westerse mens is echter helemaal niet meer gewend om op deze manier met de natuur om te gaan. De natuur is voor hem voornamelijk een leverancier van grondstoffen voor onze producten die we nodig hebben om te leven. Zo heeft het dus kunnen gebeuren dat ook water koopwaar is geworden. Hierdoor heeft het kunnen gebeuren dat rivieren zijn veranderd in gif-stromen en de oceanen in een plastic soep. Ik geloof echt dat als we ons openstellen voor de verwondering voor de natuur, zoals de meesten van ons als kind nog zullen hebben gekend, er een cruciale stap wordt gezet tot de oplossing van de ecologische crisis. Dan leren we van de natuur te houden om de natuur zelf, als onze naaste.

 

Marjolein Tiemens-Hulscher