Veertig dagen van je leven

Vasten is een medicijn voor lichaam en ziel 

Vandaag is het Aswoensdag, het begin van de veertigdagentijd, ook wel ‘de vastentijd’ genoemd. Dit zijn de weken voorafgaand aan Pasen, waarin christenen zich voorbereiden op dit grote feest. 

Traditioneel halen katholieken vandaag een ‘askruisje’ in de kerk. De as is een eenvoudig, maar krachtig symbool dat ons eraan herinnert dat het leven kwetsbaar is en niet vanzelfsprekend. Vandaar dat het zo goed past bij de vastentijd: een moment om ballast los te laten en ruimte te maken voor groei, aandacht en wat echt telt. Anselm Grün noemt vasten in zijn boek ‘Vasten’ zelfs “een medicijn voor lichaam en ziel.” “Vasten kan vrede geven,” schrijft hij, “omdat lichaam én ziel tot rust komen.” 

Wat je vandaag kunt doen

Sta vandaag eens stil bij de dagen die komen. Hoe wil je ze gebruiken? Wil je de komende weken ruimte maken voor dingen waar je anders niet aan toe komt? Hoe kun je dat aanpakken? Waar kan het wat minder? Schrijf het op en lees je plannen de komende weken regelmatig terug. Lukt het je om vol te houden? Verandert er iets? Vallen je dingen op? 

Heb je nog niet echt een idee hoe je je vasten kunt invullen? Check dan de Vastentest om te ontdekken welke manieren van vasten bij je passen. 

En wil je meer weten over Aswoensdag, het askruisje en de veertigdagentijd? Lees dan verder op Vasten en Pasen, hoe zit het ook alweer. 

Loslaten én geven

In de christelijke traditie vast je niet alleen voor jezelf, maar is vasten altijd verbonden met aandacht voor de wereld om je heen. Vasten is een uitnodiging om stil te staan bij waar het in het leven om gaat. Je wordt uitgenodigd om los te laten, ruimte te maken en na te denken hoe jij je steentje kunt bijdragen aan een mooiere, betere wereld. Geven door los te laten dus. Niet voor niets was ‘Even minderen voor een ander’ jarenlang het motto van Vastenactie. 

Anita Witzier en Klaas van Kruistum gaan in Veertig dagen van je leven bij KRO-NCRV die uitdaging aan: veertig dagen lang proberen ze los te komen van wat vanzelfsprekend is, zodat er ruimte ontstaat voor iets nieuws. Voor nieuwe inzichten, nieuwe ontmoetingen, nieuwe routines. 

Wat je vandaag kunt doen 

Wat gaat deze periode van onthouding Anita en Klaas opleveren? Leidt het tot een andere blik op hun leven? Tot meer ruimte voor een ander? Inderdaad tot een mooiere en betere wereld?  

Volg op Kloostercast hun wekelijkse uitdaging. De wekelijkse challenge wordt op zaterdag uitgezonden om 16.30 uur op NPO2 en komt op zondag online beschikbaar. Alle andere dagen kun je in de Kloostercast luisteren naar de dagelijkse podcast van Maria van Mierlo, Cisterciënzer-leek. Luister vandaag eens een aflevering en laat je inspireren. 

Vasten is voor de moedigen

Er is een tijd om te zoeken
en een tijd om te verliezen,
een tijd om te bewaren
en een tijd om weg te gooien.

Prediker 3:6

Veertig dagen van je leven. “Om je te laten voelen wat de kracht is van een periode van verstilling, soberheid en aandacht,” zei Maria van Mierlo afgelopen woensdag in de Kloostercast. “Het vraagt moed,” zei ze ook, “om alles wat teveel is van je af te schudden, zodat je lichter op pad kunt.” 

Om over na te denken 

Vasten confronteert ons met onze gehechtheid. Of het nu gaat om eten en drinken gaat, of om wegzinken in eindeloze Netflix-series en social media. Maar denk ook aan je opvattingen en ideeën over mensen en situaties. Waar houd je aan vast en wat is wellicht toe aan heroverweging? Durf je je vaste, gebaande paden te verlaten? 

Wat je vandaag kunt doen 

Durf je je vasten aan? Wat dient je? En wat niet? Wat kun jij afschudden? Ieder mens hecht zich aan andere dingen en vaste gewoontes. Bedenk eens voor jezelf wat die voor jou zijn? Stel je eens voor dat je één van die dingen wat minder zou doen. Zou je dat tijd opleveren? En wat zou je daarmee doen? Probeer het eens een paar dagen.

Barmhartigheid als levenshouding 

De eerste dagen van de Veertigdagentijd zitten erop! Heb je al een besloten hoe je jouw vasten wilt vormgeven? Of ben je al begonnen? Vond je de eerste dagen af en toe lastig? Dan is het goed om stil te staan bij een uitspraak van Jezus die vandaag wordt gelezen in de katholieke kerken. Hij zegt namelijk dat God geen offers van ons vraagt, maar wil dat we goed zijn voor elkaar. De vastenperiode biedt je de ruimte om daaraan gehoor te geven.

Maar wanneer ben je goed voor een ander? Als je vriendelijk doet? Als je af en toe belt? Of wordt er meer van ons verwacht? En voor wie moet je goed zijn? Alleen voor je familie en beste vrienden? Of ook voor die vreemdeling verderop? 

Zeven daden 

Jezus gaf ons aanwijzingen. Wij noemen ze ‘de werken van barmhartigheid’. Het zijn zeven concrete daden: de hongerigen voeden, de dorstigen te drinken geven, de naakten kleden, de vreemdelingen herbergen, de zieken verzorgen, de gevangenen bezoeken en de doden begraven.

Wat deze werken zo krachtig maakt, is hun eenvoud én hun diepgang. Ze zijn voor iedereen haalbaar. Je hoeft geen theoloog te zijn, geen rijke weldoener of sociale activist. Iedereen kan een ander helpen — een maaltijd delen, een luisterend oor bieden, een zieke opzoeken. Maar achter die eenvoudige handelingen gaat een diepe ervaring schuil: door er te zijn voor een ander, zijn we dichterbij God.

Om vandaag te doen 

De werken van barmhartigheid vinden hun oorsprong in de woorden van Jezus zelf, waarin hij zich identificeert met de kwetsbaren: “Wat je gedaan hebt voor de minsten van mijn broeders, dat heb je voor Mij gedaan.” (Matth. 25). Herken je een of meer van deze werken in je eigen leven? Heb je ze wel eens in de praktijk gebracht? Wat zou je in deze vastenperiode kunnen doen? Of heb je wel eens ervaren dat iemand anders voor jou zorgde? Hoe voelde dat? 

Wil je meer lezen over de werken van barmhartigheid? Lees hier verder. 

De hongerigen voeden 

Gisteren hebben we het gehad over de werken van barmhartigheid. Officieel horen de zondagen niet tot de vasten, maar we hebben ervoor gekozen ze toch op te nemen. Ze hebben een eigen thema: de werken van barmhartigheid. Mgr. R.G.W. Cornelissen, bisschop van Groningen-Leeuwarden, vertelt vandaag hoe je met heel weinig al veel kunt doen, zoals Jezus liet zien toen een paar broden en vissen voldoende bleken om duizenden hongerige mensen te voeden.  

En Hij zei: “Geven jullie hen maar te eten” (Lucas 9,13)

Het Vastenactie campagnethema van dit jaar komt uit de bekende parabel van de vijf broden en twee vissen. Mgr. Cornelissen verwees er gisteren ook naar toen hij vertelde over een van de werken van barmhartigheid, namelijk de hongerigen voeden. 

Het verhaal over de broden en vissen gaat als volgt. Een menigte van duizenden mensen is bijeen rond Jezus. Op een gegeven moment worden ze hongerig en moe, maar een oplossing voor hun honger lijkt onmogelijk: er zijn slechts vijf broden en twee vissen. De leerlingen van Jezus weten niet meer wat te doen. En Jezus zegt dan: “Geven jullie hen maar te eten.”

Uitnodiging 

Met deze ene zin legt Jezus de verantwoordelijkheid bij zijn leerlingen — en bij ons. Jezus zegt niet: “Ik los het wel voor je op.” Nee, Hij zegt: “Geven jullie hen maar te eten.” Het is een uitnodiging om onze schaarse middelen, onze tijd, onze aandacht in vertrouwen te delen.

Geven jullie hen maar te eten… Deze woorden zijn geen opdracht tot onmogelijke heldendaden. Ze zijn een oproep tot betrokkenheid. Jezus vraagt niet naar wat we niet hebben, maar naar wat we wél kunnen geven. Zelfs als het weinig lijkt, kan het — in Zijn handen — overvloed worden.

In onze wereld van overvloed én tekort klinkt deze zin als een dringende uitnodiging. Er zijn mensen die wachten op voedsel, op aandacht en zorg, op hoop. Jezus zegt niet: “Wacht op een wonder,” maar: “Doe wat je kunt.” Als wij durven delen, gebeurt het wonder alsnog: er is genoeg. Voor iedereen. 

Wat je vandaag kunt doen

In Bolivia krijgt deze indringende opdracht heel concreet handen en voeten in het werk van bisschop Eugenio en zijn mensen. Ze zorgen voor de zieken, de hongerigen, de gevangenen… Ze doen geen wonderen. Ze doen wat ze kunnen. En dat is meer dan genoeg. Bekijk de video en zie hoe naastenliefde concreet wordt… 

 “Geven jullie hen maar te eten” is geen last, maar een belofte. De belofte dat wie deelt, overvloed zal kennen — niet alleen in brood, maar in verbondenheid, in liefde, in leven. 

Tel je zegeningen

Jaren geleden bracht Vastenactie een boekje uit: Vasten voor beginners. Daarin vertelt Terhas uit Eritrea dat ze vooral leert om dankbaar te zijn door te vasten: “Als je vast, leer je hoe het voelt als je honger hebt. Dan waardeer je eten heel erg; je bent God dankbaar voor voedsel.”

Dankbaarheid stelt je in staat het goede in je leven te herkennen en je te realiseren dat er ook voor jou veel is om dankbaar voor te zijn. Uit veel onderzoeken blijkt de positieve kracht van dankbaarheid: dankbaarheid verlaagt je bloeddruk, zorgt voor een betere slaap, verhoogt je emotionele weerbaarheid. Kort gezegd: je wordt er gelukkiger van! 

Wat je vandaag kunt doen 

Benoem tijdens deze veertigdagentijd iedere dag minstens één ding waarvoor je dankbaar bent. Sta er even bij stil. Je kunt dit versterken door op een klein briefje te schrijven waarvoor je dankbaar was die dag. Nodig je gezin of goede vrienden uit mee te doen. Zeker als je kinderen hebt, is het mooi om elke dag samen een briefje te maken en bijvoorbeeld aan een Paastak te hangen, in een mooie schaal te verzamelen of als post-its op de koelkast te plakken. Lees met Pasen samen de briefjes die je hebt opgehangen. Hoe voelt dat, als je je realiseert hoeveel er in je leven is om dankbaar voor te zijn? 

Een andere manier om dankbaarheid te voelen én te delen is het schrijven van een dankbaarheidsbrief aan iemand die belangrijk voor je is. Dat kan een uitdaging zijn, maar dat past juist in deze tijd voor Pasen. Neem de tijd om je dankbaarheid goed te formuleren en verstuur je brief of kaart. Of lees ‘m zelf voor. Lees hier meer over het schrijven van een dankbaarheidsbrief. 

Tel je zegeningen, tel ze één voor één.
En je ziet Gods liefde door alles heen.

Het geluid van stilte

Hallo duisternis, oude vriend, ik kom weer met je praten, want ik heb steeds een visioen, maar het blijft steken in het geluid van stilte… 

Wereldberoemde woorden op wereldberoemde muziek: ‘The sound of silence’ van Simon en Garfunkel. Volgens Paul Simon, die het lied schreef en componeerde, gaat het over het onvermogen van mensen om echt met elkaar in verbinding te blijven in een oppervlakkige wereld vol lawaai, kunstlicht en plastic, een wereld waarin mensen buigen voor de neppe goden die ze zelf hebben geschapen. 

We spreken met elkaar zonder iets te zeggen. We horen elkaar zonder te luisteren. Uitgestrekte armen bereiken niemand, woorden van profeten zijn aan dovemans oren gericht, verdwijnen in een geluidloos niets, zingen Simon en Garfunkel. 

Terwijl we zijn omgeven door anderen, in een hectische, overvolle wereld, zijn we alleen en raken we geïsoleerd en vervreemd van onszelf en elkaar. Dat is de boodschap van het lied. Dat is een heftige boodschap. Met een kern van waarheid. Want laten we eerlijk zijn: het valt niet mee om echt aandacht te hebben voor elkaar en om in verbinding te blijven. We moeten veel: druk op het werk, meehelpen op school, voor kinderen én ouders zorgen, op kleinkinderen passen, sporten, huishouden, vrienden ontmoeten, aan onszelf werken… 

Wat je vandaag kunt doen

Echte verbinding met anderen  – én die met God en die met jezelf! - vraagt juist rust, aandacht en tijd. Ruimte. Deze vastenperiode is een uitgelezen periode om die ruimte te creëren. Je zou vandaag kunnen kijken of je binnenkort een dag (of een weekend) vrij kunt nemen. Beloof jezelf om die dag echt je agenda leeg te houden. Wat gebeurt er in die leegte? Hoe voelt dat? 

Vind je het lastig om thuis rust en ruimte te vinden? In diverse kloosters kun je terecht om een paar dagen mee te leven. Je vindt hier een aantal adressen. 

Hoop moet je doen

Geweld en dreigende taal beheersen het nieuws. Het is erg verleidelijk je terug te trekken in je eigen kring bij zoveel grote problemen. Het goede leven lijkt immers verder weg dan ooit en wat kun jij nou bijdragen aan oplossingen? 

Maar als wij het niet doen, wie dan wel? Juist in dit soort situaties is het zaak vast te houden aan het goede. En daarvoor is hoop nodig, hoop dat het op een dag goed komt. Voor jezelf én voor anderen. ‘Hoop heb je niet, hoop doe je,’ schrijft Guus Prevoo in een van de meditaties over het Vastenactie campagnethema van dit jaar: ‘Hoop is geen naïef optimisme, maar is actief werken aan een betere wereld voor mens en milieu, zonder dat je weet of het wel effect heeft en ondanks een onzekere uitkomst.’ 

Luid alle bellen 

Hoop houdt je in de meest moeilijke omstandigheden staande én helpt je de situatie te veranderen. Denk maar aan helden als James Bond: als alles verloren lijkt, houden ze tot de allerlaatste seconde hoop dat ze de situatie ten goede kunnen keren. Het is die hoop die aanzet tot actie. ‘Luid alle bellen die het nog doen,’ zingt Leonard Cohen in het lied Anthem, oftewel: je kunt altijd iets doen, hoe klein het misschien ook lijkt. En juist die ‘hoop in actie’, soms dus op het allerlaatste moment, kan tot ongelofelijke dingen leiden. 

En het mooie is: je kunt ieder moment opnieuw beginnen, je kunt ieder moment kiezen voor hoop en voor actie, óók als je eerder fouten hebt gemaakt. “Beoordeel me niet op mijn succes, maar op hoe vaak ik ben gevallen en weer ben opgestaan.” Aldus Nelson Mandela. En bedenk: niemand is perfect, maar juist door onze barsten kan het licht naar binnen is de boodschap van Anthem. 

Wat je vandaag kunt doen 

Sta vandaag eens stil bij hoop. Waar hoop je op? Waar hoop je op voor jezelf, voor je gezin, je familie en vrienden? Hoe kun je eraan bijdragen dat jouw hoop werkelijkheid wordt? En is hopen iets anders dan ‘erop vertrouwen dat alles goed komt’? Zo ja: waar zit het verschil? Hoe verhoudt zich dit tot vertrouwen op God? 

Hongerdoek Wat is heilig voor ons? 

Het gebruik van hongerdoeken stamt uit de Middeleeuwen. Tijdens de Vastentijd hingen ze in de kerk om het zicht op het altaar te ontnemen. Dit benadrukte dat de vastentijd een tijd van soberheid is. 

Op de doeken waren verhalen uit de Bijbel afgebeeld. Vanwege de Vastentijd en het daarmee gepaard gaande hongergevoel, werden de altaardoeken ‘hongerdoek’ genoemd. Je ziet tegenwoordig nog steeds hongerdoeken in de kerken tijdens de vastentijd, maar nu zijn het moderne kunstwerken die hedendaagse thema’s aansnijden. 

In 2023 maakte Emeka Udemba uit Nigeria het kunstwerk ‘Wat is heilig voor ons?’ Zijn kleurrijke hongerdoek vertelt over de schoonheid van de aarde, maar ook van zijn verwoesting. Klimaatverandering, oorlogen, pandemieën - de grote crises van onze tijd nemen toe en overlappen elkaar. Uiteindelijk blijft klimaatverandering over als de fundamentele vraag over ons voortbestaan vindt Udemba. En dat raakt elk mens, elk dier en elke plant. Het smelt, het brandt, het overstroomt en slibt dicht.

Een verscheurde wereld  

Udemba maakt zijn zorgen zichtbaar in een collage van dikke lagen uitgescheurde krantenknipsels. Nieuws, informatie, feiten en vervalsingen - laag voor laag scheurt en lijmt hij deze fragmenten en componeert daaruit iets nieuws. Van een afstand schittert de aarde op de hongerdoek als een juweel in turkoois groen en blauw. In de warmrode omgeving strekken vier armen zich uit. Hun handen raken samen liefdevol de wereldbol, maar geven haar ook speelruimte. Wordt de aarde vastgehouden of wordt ze losgelaten en zal ze kantelen, zoals ons klimaat aan het kantelen is?

Het ligt in onze hand  

Als je goed kijkt, zie je toch ook sporen van hoop, verstopt misschien en moeilijk zichtbaar, maar ze zijn er wel: "nieuw begin", "vanaf het begin", "vrouwelijke heldinnenkennis" of "waar mensen zich op hun gemak voelen”, waarmee we “het leven beginnen” en “kleur bekennen". Emeka Udemba plakt ze als kleurrijke, geruststellende pleisters op de wonden van de Schepping. Zo is de hongerdoek een oproep tot persoonlijke betrokkenheid bij het welzijn van de aarde, een uitnodiging om deel te nemen aan nieuwe "scheppingsverhalen". Het ligt in onze handen!

Wat je vandaag kunt doen 

Paus Franciscus zette zijn zorgen om de aarde, ‘ons gemeenschappelijk huis’, op papier in twee klimaatbrieven: Laudato Si’ en in Fratelli tutti. Daarin spoort hij ons aan om beschermers van de schepping te zijn én om het schreeuwende onrecht van armoede en honger te bestrijden. Het zijn confronterende documenten, want de paus stelt ons allemaal verantwoordelijk voor het milieu en voor de onterende, moeilijke omstandigheden waarin veel mensen leven. Kijk eens op de website van de Laudato Si’ Alliantie Nederland. Daar vind je ook praktische tips om zelf toe te passen én een samenvatting in gewone taal van Laudato Si. Luister nu alvast naar de podcast over Laudato Si’ in het dagelijks leven.

© Afbeeldingen hongerdoek en Duitse teksten: MISEREOR Duitsland 
© Nederlandse teksten: Vastenactie 
Gebruik van teksten en afbeeldingen over de hongerdoeken is alleen toegestaan in het kader van de Vastenactiecampagne. 

Leestip van Anita Witzier: De Onderstroom

In de podcast ‘Veertig dagen van je Leven’ gaat Anita Witzier dit jaar wekelijks een nieuwe vastenuitdaging aan samen met haar collega Klaas van Kruistum. Ter inspiratie tijdens deze veertigdagentijd tipt zij de roman ‘De Onderstroom’ (oorspronkelijk: ‘The Offing’, 2019) van auteur Benjamin Myers. Een boek dat haar enorm raakte, maar ook hoopvol achterliet. 

‘De Onderstroom’ vertelt het indringende verhaal over de zestienjarige Robert in Engeland kort na de Tweede Wereldoorlog. Hij verlaat zijn besloten mijnstadje en raakt bevriend met de eigenzinnige Dulcie. Zij is drie keer ouder dan hij, woont in een gammel huisje op het platteland en is dol op heerlijk eten. Terwijl Robert haar tuin onderhoudt, ontstaat een bijzondere vriendschap. Zij leert hem poëzie, literatuur en bovenal: de moed om je eigen weg te gaan, los van wat de wereld voorschrijft. Voor Anita is dit heel herkenbaar: "Ik kom ook van een plek waar je geacht werd je op een bepaalde manier te gedragen. Maar ik ben mijn eigen weg gegaan. Ik weet nu: als je durft te kiezen wat bij jou past en als je je openstelt voor anderen, wordt het leven zoveel rijker." Een prachtige boodschap voor deze vastentijd!

Wat je vandaag kunt doen 

Een goed boek raakt je ziel. Soms in de vorm van een verhaal, zoals De Onderstroom Anita raakte. Soms in de vorm van korte gedachten, mijmeringen en gebeden. Als dat bij jou past, dan hebben we een tip voor je om jezelf iets moois cadeau te doen: het prachtige boekje “Van vasten tot verrijzenis” met teksten van onder andere de bekende monnik Anselm Grün. Voor jou als volger van deze Vastenkalender kun je het hier met een flinke korting bestellen. Normaal kost het € 9,99; voor lezers van de Vastenkalender slechts € 3,00. Je kunt het hier bestellen. 

 

De dorstigen te drinken geven 

Vorige week zondag deelde Mgr. Cornelissen zijn gedachten over de werken van barmhartigheid en kon je de dag ervoor meer lezen over deze ‘daden van naastenliefde’. Vandaag spreekt Gerard Mathijsen OSB, Benedictijner monnik en voormalig abt van de Sint-Adelbertabdij in Egmond-Binnen, met ons over de dorstigen te drinken geven. Jezus bedoelt hier niet alleen letterlijk mensen te drinken geven, maar zeker ook de geestelijke dorst die mensen kunnen hebben, aldus broeder Gerard. 

Wil je het volledige gesprek met broeder Gerard zien? Kijk dan hier. 

En heb je niet meer helemaal helder hoe het ook alweer zat met de werken van barmhartigheid? Hier kun je het nalezen. 

Een moeder waar andere moeders niet kunnen komen

Dit jaar staat het gevangenispastoraat in het bisdom Pando, Bolivia, centraal tijdens de Vastenactie-campagne. De drijvende kracht is Marie Cruz, liefkozend ‘Pincha’ oftewel ‘prinsesje’ genoemd. Ze zorgt onder andere voor eten – vaak betaalt ze dat uit eigen zak – en een luisterend oor in de gevangenissen in het bisdom.

Pincha is al 22 jaar betrokken bij het pastorale werk van het bisdom in de gevangenissen. Haar echtgenoot Francisco de la Rocha rijdt haar vrijwel dagelijks naar ‘haar’ jongens. Om eten te brengen. Om te helpen bij het regelen van de juiste papieren voor hun rechtszaak. Om te luisteren of om een fikse uitbrander te geven. Kortom: om een moeder te zijn waar andere moeders niet kunnen komen.

Mensen zoals wij

Wij denken bij ‘gedetineerden’ aan mensen die voor het kwade hebben gekozen, niet aan menselijkheid en zorgzaamheid. Pincha kiest er bewust voor juist die kant te zien en te omarmen: “Ze zijn niet slecht. Het zijn vaders, moeders, zoons, dochters, echtgenoten. Ja, ze maakten fouten en ze accepteren de gevolgen, maar ze verdienen ons respect. Ik ben ook niet vrij van zonde en wil dan ook niet de eerste steen werpen. Dit zijn mensen zoals wij.”

Uiteraard zitten niet alle jongens voor kleine diefstallen, maar het is niet het eerste waar Pincha met ze over spreekt: “Ik vraag niet waarom ze gevangen zitten. Op een zeker moment is er vertrouwen en vertellen ze wat ze willen vertellen over hun problemen. Ik veroordeel ze niet. Dat is niet aan mij, maar is tussen hen en God.”

Wat je vandaag kunt doen

Soms ontmoet je iemand die je ontroert, anderen zetten je aan het denken en af en toe kom je iemand tegen die je op ‘het andere been zet’. Pincha is zo iemand. Ze kijkt op een heel andere manier naar mensen dan voor de hand ligt. Laat je vandaag eens door haar inspireren en lees het hele interview hier.

Een belangrijk onderdeel van vasten is ruimte maken voor wat mooi, goed en belangrijk is. We zijn benieuwd: heb je inderdaad wat extra vrije tijd genomen de afgelopen dagen? Kun je genieten van de ruimte? Een heel mooie manier om tijd te maken en die betekenisvol in te vullen, is door eens te gaan kijken in een van de prachtige religieuze musea die Nederland rijk is. Veel van deze bijzondere plekken zijn gehuisvest in kloosters of kapellen. Dwaal door kruidentuinen en oude kloostergangen, geniet van moderne én oude kunst, ervaar het kloosterleven, vergaap je in Simpelveld aan het fabelachtige handwerk van de zusters en in Uden aan de unieke beelden van de Meester van Koudewater. Om maar een kleine greep te doen uit al het prachtigs dat er is te zien en te beleven.

Wat je vandaag kunt doen  

Blader eens door de websites die je hier vindt. En pak je agenda er bij. Wanneer heb je tijd? Maak je tijd?

Win een VIP-arrangement 

Museum De Schat van Simpelveld heeft voor volgers van de Vastenkalender een speciale aanbieding: er wordt een VIP-arrangement voor maximaal tien personen verloot, met gratis entrée, een gratis rondleiding en een stuk Limburgse vlaai met koffie/thee. Wil je kans maken op het arrangement? Kijk dan hier.  

Kies je uitdaging

De leerlingen van IKC Sint Jozefschool in Heerenveen doen dit jaar actief mee met de veertigdagenperiode. En omdat de ramadan dit jaar grotendeels gelijk valt met de vastenperiode, “kunnen we met alle kinderen stilstaan bij waar het eigenlijk om gaat en wat we gemeenschappelijk ervaren en belangrijk vinden,” schreef directeur Francis Flapper aan Vastenactie. Juf Elsbeth maakte samen met de leerlingen voor elke dag een kleine uitdaging “om stil te staan bij wat we hebben en wat we voor elkaar kunnen betekenen,” aldus Francis Flapper. 

Wat je vandaag kunt doen

We noemen hieronder tien van de veertig uitdagingen die de leerlingen van de Sint Jozefschool hebben uitgekozen. Kies er een die je vandaag wilt doen. Meer mag natuurlijk ook!

• Geef iemand een compliment.
• Ruim iets op wat niet van jou is.
• Wees extra geduldig.
• Maak iemand aan het lachen.
• Zeg iets liefs tegen jezelf.
• Eet en drink de hele dag gezond.
• Denk aan de aarde: wat kun je vandaag besparen?
• Vergeef iemand – of probeer het.
• Wees een goede vriend(in) vandaag.
• Bid voor of denk aan iemand die het moeilijk heeft. 

Zing, vecht, huil, bid…

Je hebt misschien wel eens ervaren dat je helemaal kunt opgaan in muziek en dat het dan voelt alsof je een andere werkelijkheid ervaart. Zeker als je zelf meedoet, door zelf muziek te maken, te zingen of te dansen, kun je je via de muziek diep verbonden voelen met iets dat groter is dan jijzelf. 

Onder verwijzing naar H. Augustinus wordt er zelfs wel eens gezegd dat zingen ‘twee keer bidden’ is. Pater Gerben Zweers denkt daar anders over. ‘Goed zingen is twee keer bidden,’ grapt hij in de Kloostercast van 12 november 2025, maar uiteindelijk gaat het om iets anders vervolgt hij: ‘Muziek kan je optillen uit de werkelijkheid om even bij God te komen. Als je tot God zingt, prijs je God én laat je tegelijkertijd zien dat je van Hem houdt. Je doet dus twee dingen door muziek te maken: loven en liefhebben.” 

Het is niet iedereen gegeven om goed te zingen of prachtig piano te spelen, maar dat hoeft niets af te doen aan je ervaring, hooguit aan die van je publiek. En we weten allemaal dat ook luisteren naar muziek ervoor kan zorgen dat je even ‘wordt opgetild uit de werkelijkheid’, om met pater Gerben te spreken. Vastenactie-collega Marcus Barendse deelt zijn ervaring met een bekend lied van Ramses Shaffy. 

Marcus: “Elk jaar in januari, als de feestdagen net voorbij zijn, gaat er een belletje rinkelen: ‘O ja, de veertigdagentijd komt er aan.’ Ik luister dan graag naar ‘Zing, vecht, huil, bid’ van Ramses Shaffy. Dat lied herinnert mij eraan dat geloof iets is voor iedere dag, niet alleen voor in de kerk. Zingen, vechten, huilen en bidden — het hoort er allemaal bij. Zo helpt het lied mij om mijn leven, met alles wat erop en eraan zit, steeds weer bij God te brengen en bewust toe te leven naar Pasen.” 

Om vandaag te doen  

Welke muziek raakt jou in je ziel? Maak vandaag tijd om ernaar te luisteren. Echt luisteren, zonder afleiding, zonder al die dingen die je nog wilt doen, zonder andere geluiden. Voel de muziek en wat die met je doet.  

Foto: AVRO / Beeld & Geluid – Ramses Shaffy (1980) – CC BY-SA 3.0

Eten of niet eten, dat is de vraag

Is het je al opgevallen dat we het tot nu toe niet of nauwelijks over eten hebben gehad? Als het over eten ging, hadden we het vooral over de werken van barmhartigheid: geef de hongerigen te eten, de dorstigen te drinken. Maar laten we eerlijk zijn: het allereerste waar de meeste mensen aan denken bij het woord ‘vasten’ is eten. Of beter gezegd: niet eten. 

Als je de betekenis van vasten opzoekt, staat er ‘vasten is het (gedeeltelijk) onthouden van eten, drinken of andere genoegens gedurende een bepaalde periode, vaak om religieuze, spirituele of gezondheidsredenen.’ We zagen echter al eerder dat het in de katholieke traditie om meer gaat dan alleen vasten, maar ook om bidden en delen. 

Klaas en Anita hebben in hun eerste week dat eerste aspect van vasten opgezocht: ze hebben sober gegeten. Dat viel niet altijd mee, maar dat is waar vasten om gaat legt Klaas uit in de Kloostercast: bewust minder nemen van luxe, eten of afleiding zodat je gaat waarderen wat je normaal zo vanzelfsprekend vindt. 

Om vandaag te doen 

De meeste mensen zoeken vasten in eenvoudig eten, minder vlees, geen alcohol en geen tussendoortjes. Lukt het jou om één of wellicht meer dagen te vasten? Kies een dag en bepaal vooraf hoe je gaat vasten. Misschien met twee sobere maaltijden en water? Je kunt ook kiezen voor extra rust en aandacht: een week geen kant-en-klaar maaltijden, maar de tijd nemen om je maaltijden met aandacht klaar te maken. 

Overigens kun je ook met eenvoudige ingrediënten al heerlijk eten. Kijk bijvoorbeeld eens wat een mooie gerechtjes Reza van den Heuvel en Marianne van Smaalen een paar jaar geleden maakten van de inhoud van een voedselhulpnoodpakket. We steunden via Vastenactie de distributie ervan in onder andere Kenia. Of check het boekje met sorghumrecepten dat we samenstelden naar aanleiding van een prachtig project op Flores, Indonesië, waar mensen overstappen op het telen van sorghum omdat het weinig water nodig heeft en snel geoogst kan worden. 

Klik hier en download de sorghumrecepten

Het achtste werk: Zorg voor de schepping

We hebben het al een paar keer gehad over de werken van barmhartigheid. Paus Franciscus voegde er in 2016 een achtste aan toe: zorg voor de schepping. Het omvat zorg voor het milieu, zorg voor biodiversiteit en het bestrijden van de gevolgen van klimaatverandering. Dit achtste werk sluit in feite de andere werken van barmhartigheid in, omdat het benadrukt dat zorg voor ons gemeenschappelijk huis onlosmakelijk verbonden is met menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid. 

In navolging van paus Franciscus riepen bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen diverse christelijke organisaties op om te bidden “om moed om de aarde en alles wat erop leeft te beschermen. Voor onszelf en voor de politici voor wie we kiezen.” Hiervoor schreef Mgr. G. de Korte, bisschop van ‘s-Hertogenbosch, een gebed dat is gericht op bemoediging van kiezers én politici: “In de wereld waar de tegenkrachten steeds sterker worden, hebben we moed nodig om het goede te blijven doen. Te luisteren naar onze naasten en steeds weer te zorgen voor ons gemeenschappelijk huis. Hiervoor zijn we afhankelijk van de hulp van onze Schepper.”

Op woensdag 18 maart zijn er weer verkiezingen. Deze keer voor de gemeenteraad. De oproep om de aarde en alles wat erop leeft te beschermen, is nog onverminderd actueel. Mgr. De Korte leest vandaag het gebed voor Gods schepping voor ons. 

Wat je vandaag kunt doen 

Lees het gebed voor Gods schepping of bekijk en beluister de video. De bisschop doet een appel op mensen in de politiek, maar ook op ons. Wat zouden wij zelf kunnen doen om beter te zorgen voor de wereld om ons heen? Bedenk concreet één ding wat je vandaag al zou kunnen doen. Denk bijvoorbeeld eens aan hoe je afval scheidt. Kun je daar iets in verbeteren? Of kun je misschien in de winkel gaan voor een meer duurzame optie? En met de lente in aantocht: kan je buiten iets doen om het groen meer ruimte te geven?

Er is een kaart gemaakt met de tekst van het gebed. Meer informatie vind je op de website van de Laudato Si’ Alliantie Nederland. 

De gevangenen bezoeken

Het is alweer de derde zondag van de veertigdagentijd en tijd dus voor een van de werken van barmhartigheid. Vandaag is dat ‘de gevangenen bezoeken’, het werk dat centraal staat in de Vastenactie-campagne dit jaar. Prof. Dr. Bart Koet, emeritus hoogleraar Nieuwe Testament en Vroegchristelijke literatuur én oud-pastor in de ‘Bijlmer bajes’ legt uit dat het woord ‘bezoeken’ eigenlijk niet de goede vertaling is uit het oude Grieks. Veel beter is het om het te vertalen met ‘omkijken naar’.’ En dat maakt een groot verschil.

Wil je het volledige gesprek met Bart Koet zien? Kijk dan hier. 

Nieuwe kansen

Afgelopen zaterdag sprak Maria van Mierlo in de Kloostercast over nieuwe kansen. Ze haalde het verhaal van de verloren zoon aan. Hij verbrast al het geld van zijn vader en komt dan volkomen berooid weer thuis aankloppen. Zijn vader ontvangt hem met open armen. Maria legt uit dat dit verhaal vertelt dat wij altijd weer welkom zijn bij God. Hoe bont we het ook maken: er zal vergeving zijn. Natuurlijk moet je het goede doen, zodra je weet wat het goede is. Maar mocht je een fout maken: je krijgt altijd weer een nieuwe kans.

Mgr. Eugenio Coter, bisschop van Pando, Bolivia sluit zich hierbij aan als hij spreekt over het belang van zorg en aandacht voor gedetineerden in zijn bisdom: “De gedetineerden zijn zich ervan bewust dat ze rekenschap moeten afleggen voor wat ze hebben gedaan, maar ze hebben nauwelijks mogelijkheden om hun leven ten goede te veranderen,” zegt hij in een gesprek met collega’s van Vastenactie die hem bezochten.

Ze spraken ook met een aantal gedetineerden, waaronder Edgar Medinos Paredes (24). Edgar studeerde nog toen hij in de gevangenis kwam. Hij droomt van een nieuwe kans en een nieuw leven: “Mijn droom is om mijn studie rechten af te maken. Niet alleen voor mezelf, maar ook om anderen te helpen. We willen allemaal iets beters. We willen werken, bijdragen, veranderen.”

Wil je meer lezen over het werk van bisschop Coter en de mogelijkheden om onder anderen Edgar een nieuwe kans te geven? Lees dan hier verder. 

Wat je vandaag kunt doen 

Edgar verlangt naar een nieuwe kans: hij wil veranderen en zijn leven opnieuw vormgeven. Hoe zit dat bij jou? Zou jij dat af en toe ook wel willen? Kies vandaag één persoon met wie het contact moeizaam is geworden, of verwaterd is geraakt. Zet zelf een eerste stap naar een nieuw begin. Dat kan klein zijn: een bericht sturen, iemand weer groeten, excuses aanbieden of een uitnodiging doen. Wacht niet tot de ander verandert, maar maak zelf ruimte voor verandering.

Vasten brengt je dichter bij jezelf en bij God

Vasten moet vriendelijker en barmhartiger mensen van ons maken. Aldus Benedictijner monnik Anselm Grün in zijn boek ‘Vasten’. Maria van Mierlo, die de dagelijkse Kloostercast verzorgt tijdens deze veertigdagentijd, tipt het boek vandaag. 

Maria van Mierlo: “Anselm Grün leert ons in ‘Vasten’ hoe vasten je dichter bij jezelf en dichter bij God kan brengen. In deze tijd van duurzaam en bewust leven wordt vasten voor steeds meer mensen een manier die inspiratie en verdieping geeft. De veertigdagentijd leent zich goed om structureel met vasten aan de slag te gaan. Door middel van een gevarieerd trainingsprogramma brengt Anselm Grün je bij je innerlijke bron, waar je in contact komt met je diepste zelf en waar God zich laat ontmoeten. Met oefeningen om je lichaam te reinigen, je innerlijke vrijheid te vergroten en je geest te vernieuwen.”

Wat je vandaag kunt doen

Ansel Grün geeft in het boek ‘Vasten’ een aantal praktische tips voor een vastenweek. Hij stelt onder andere voor om een thema te kiezen dat richting geeft aan je vasten. In het boek kiest hij het thema van de uittocht uit Egypte en geeft daar vragen bij ter overweging. 

Vragen die aan de orde komen bij het verlaten van Egypte, oftewel ‘het land van de gevulde vleespotten’: wat zijn bij mij de vleespotten van Egypte waarvan ik niet los kom? Kies vandaag één “vleespot van Egypte”: iets waar je automatisch naar grijpt voor comfort, controle of afleiding. Denk aan dingen als meteen je telefoon pakken, alles willen afmaken, altijd reageren, iets lekkers tussendoor nemen. Laat het daarna één keer bewust los. Stel het uit, doe het trager of doe het vandaag niet — en merk wat dat met je doet. Sluit dat moment dan eens af met een korte zin, die je zacht tegen jezelf kunt zeggen, bijvoorbeeld: ‘God, leer mij vrij te worden van wat mij bezet houdt.

Lees één maand het Katholiek Nieuwsblad gratis
Heb je deze weken tijd vrijgemaakt? Heb je meer ruimte om te lezen bijvoorbeeld? Speciaal voor de volgers van de Vastenkalender heeft Katholiek Nieuwsblad vandaag een mooie aanbieding: één maand gratis en onbeperkt toegang tot alle artikelen op de website. Klik hier om van de aanbieding gebruik te maken. 

De geest of de letter…  

‘Verhef de regels niet tot ijzeren Wet, maar breng ze tot leven.’ Daarmee eindigt Maria van Mierlo vandaag de Kloostercast. Daarmee bedoelt ze: liefde en barmhartigheid zijn belangrijker dan het strikt naleven van regels. 

Als er één heilige is die dit heeft voorgeleefd, dan is het Sint Franciscus wel. Hij stond bekend om zijn lak aan wetten en regels en aan ‘zo hoort het’. St. Franciscus koos voor vrede, voor liefde en mededogen en verrichtte daardoor wonderen. Zo bezocht hij in 1219 Sultan Malek Al-Kamil. Op blote voeten en zonder wapens liep hij het vijandelijke kamp binnen. Hij werd aanvankelijk uitgelachen vanwege zijn onorthodoxe aanpak, maar zijn ontmoeting met de sultan veranderde veel ten goede tussen de strijdende partijen. 

Beroemd is ook het verhaal over Franciscus en de wolf. Die zaaide dood en verderf in de bossen rondom de stad Gubbio. Franciscus bood aan om de wolf te temmen. Ongeloof en scepsis waren zijn deel, maar Franciscus zocht de wolf, sprak hem toe en sloot een overeenkomst tussen wolf en stedelingen: de mensen zouden voortaan voor de wolf zorgen zodat hij geen honger meer leed, de wolf op zijn beurt zou zich gedragen en geen vee en mensen meer doden. Broeder wolf leefde nog twee jaar en werd door iedereen in Gubbio erg gemist toen hij van ouderdom overleed. 

Wat je vandaag kunt doen

Vandaag gaat het over leven naar de geest van de wet en kiezen voor liefde en barmhartigheid. Franciscus van Assisi liet ons zien dat zelfs in ingewikkelde conflictsituaties verandering mogelijk is. Hij liep het kamp van de sultan binnen zonder te overtuigen of om te winnen, maar om te ontmoeten. Hij koos ervoor eerst te luisteren. Doe vandaag hetzelfde eens in het klein. Let in een gesprek dat vanzelf ontstaat eens actief op het moment waarop je wilt corrigeren, uitleggen of jezelf verdedigen. Stel dan één vraag in plaats van een reactie: “Bedoel je dat zo?” of “Kun je dat iets meer uitleggen?” Blijf luisteren en stel je antwoord nog even uit. Kies vandaag één keer bewust voor begrijpen in plaats van gelijk krijgen.

Perfect Days

Niet alleen mooie muziek of een goed boek kan je diep raken. Ook films kunnen je een heel nieuw perspectief geven. Vandaag legt Klaas van Kruistum uit waarom hij zo geraakt wordt door de film Perfect Days. Klaas doet met Anita Witzier mee aan het programma Veertig dagen van je leven van KRO-NCRV, waarin ze veertig dagen vasten. 

Klaas van Kruistum: “Mijn tip voor deze vastentijd is Perfect Days uit 2023, een film over het alledaagse leven van toiletschoonmaker Hirayama in Tokio. Dat klinkt niet echt spannend, en dat klopt: er gebeurt bijna niets in de film. En juist dat maakt ‘m zo mooi. Meestal zitten films vol plot-twists en komt aan het eind alles goed, maar niet in Perfect Days. Deze film gaat over de kleine gebeurtenissen van het leven, over de schoonheid van het gewone, en juist dat maakt 'm zo geschikt voor deze periode van minderen en bezinning.”

Wat je vandaag kunt doen

Perfect Days werd beschouwd als een van de beste films van dat jaar. Hirayama leidt een op het oog eentonig leven: alle dagen klinken hetzelfde, zien er hetzelfde uit. Maar niet voor Hirayama: hij ziet steeds iets nieuws, hoort iets anders. Hoe is dat voor jou? Leef je op routine? Of heb je echt oog voor wat er om je heen gebeurt? Kijk, luister en voel vandaag eens met extra aandacht naar je dagelijks leven. Wat valt je op? Sta open voor wat er op je pad komt. En denk nog eens aan Franciscus, die koos voor liefde en barmhartigheid.

Perfect days is tegen betaling (ongeveer € 3) te streamen via Apple tv, Prime Video en Pathé Thuis. En mocht je helemaal in de stemming zijn gekomen voor een filmavond: paus Leo XIV heeft afgelopen november enkele van zijn favoriete films gedeeld. Het zijn: The sound of music, La vita è bella, Ordinary people en It’s a wonderful life. 

Foto Wikipedia

Kies woorden van hoop en vrede

We weten het allemaal uit ervaring: woorden kunnen troosten, genezen, verbinden. Maar ze kunnen ook pijnigen en mensen uit elkaar drijven. 

In zijn Vastenboodschap van dit jaar roept paus Leo XIV ons op om in deze veertigdagentijd een vaak onderschatte vorm van vasten te praktiseren: het afzien van woorden die onze naasten kwetsen en pijn doen: “Laten wij onze taal ontwapenen, harde woorden en overhaaste oordelen vermijden, ons onthouden van laster en van kwaadsprekerij over wie afwezig is en zich niet kan verdedigen. Laten wij onze woorden wegen en vriendelijkheid en respect cultiveren binnen onze gezinnen, onder vrienden, op het werk, op sociale media, in politieke debatten, in de media en binnen christelijke gemeenschappen. Zo kunnen woorden van haat wijken voor woorden van hoop en vrede.” Aldus paus Leo XIV. 

Wat je vandaag kunt doen

Probeer vandaag eens om niet te klagen, of om sarcasme of negativiteit te vermijden.  Merk op wanneer het in je opkomt en probeer het niet te zeggen. En als het kan, vervang het door stilte of door een milder woord. 

Wil je de volledige tekst van de Vastenboodschap van paus Leo XIV lezen? Kijk hier. 

Foto: Edgar Beltrán CC BY-SA 4.0, Wikimedia

Barmhartigheid in de praktijk 

Vandaag is een praktijkdag met een concrete opdracht: breng een van de werken van barmhartigheid in de praktijk. Voor het geval dat je ze niet uit je hoofd kent, het gaat om: de hongerigen te eten geven, de dorstigen te drinken geven, de zieken verzorgen, de naakten kleden, de vreemdelingen herbergen, de doden begraven en de gevangenen bezoeken. Paus Franciscus voegde er nog een achtste werk aan toe: zorg voor de aarde.

Wat je vandaag kunt doen

Je kunt de werken van barmhartigheid natuurlijk op talloze manieren in de praktijk brengen. We hebben de afgelopen weken al wat voorbeelden gezien en gehoord, maar om je op weg te helpen, hieronder wat ideeën. Natuurlijk niet allemaal vandaag uitvoerbaar, maar ga er eens voor zitten. Wat zou je de komende weken kunnen doen? Kies er eentje uit (of voeg er eentje aan toe) en heb het er vandaag eens over met iemand anders. Hoe zouden we, hoe zou ik, dit de komende tijd kunnen oppakken?

• Kook een sobere maaltijd en nodig een aantal mensen uit om samen te eten. 
   
• Breng je oude kleding naar een Kledingbank bij jou in de buurt. Daar kunnen mensen die behoren tot de ‘stille armoede” terecht voor gratis kleding en schoenen. 
   
• Meld je aan als taalcoach voor migranten in je buurtcentrum. Of geef fietslessen. 
   
• Heb je oudere mensen in je straat wonen? Bied aan boodschappen te doen of ze te rijden als ze op pad moeten. 
   
• Test online je ecologische voetafdruk. Je kunt ook je watervoetafdruk berekenen. Kun je op kleinere voet leven? 
   
• Behandel iedereen die je vandaag tegenkomt, zoals je zelf behandeld wilt worden. 
   
• Kijk of je vrijwilligerswerk in je buurt kunt doen, bijvoorbeeld in een zogenoemd ‘respijthuis’ of in een hospice. Of word ‘maatje’ van iemand die dat nodig heeft.
   
• Bid voor mensen die dat kunnen gebruiken. Of brand een kaars voor ze. Je kunt ook bidden voor een zorgvuldiger omgang met de aarde. 

Vandaag is het woord aan zuster Emmanuele, overste van het St. Liobaklooster in Egmond. In ’t Huis Lioba biedt de communiteit tijdelijke zorg en ondersteuning aan mensen in hun laatste levensfase. Zuster Emmanuele gaat vandaag dan ook in op ‘de zieken verzorgen’. Ze laat zien hoe deze daad van naastenliefde deel uitmaakt van een grotere werkelijkheid: barmhartigheid die leven geeft. 

Wil je het hele gesprek met zuster Emmanuele zien? Kijk dan hier. 

De aarde roept… en wij moeten luisteren

In zijn klimaatbrieven Laudato Si’ en Fratelli Tutti doet paus Franciscus een dringende oproep om beter te zorgen voor ons gemeenschappelijk huis, de aarde. Hij spoort alle mensen van goede wil aan om ‘beschermers van de schepping’ te zijn. Afgelopen november vond de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties (‘COP30’) plaats in Belém, Brazilië. Vastenactie-collega Alejandra Slutzky was erbij en schreef over haar bezoek aan de COP30 én aan de People’s Summit, de parallelle top van maatschappelijke en inheemse organisaties.

“We woonden het ‘Tribunaal der Volkeren’ bij, waar inheemse stemmen weerklonken als verdedigers van de aarde, onze gemeenschappelijk huis. Daar hoorde ik woorden die me nog steeds raken. 

“Het woud is geen product. Het is een levende gemeenschap van ontelbare volkeren. We plegen moord als we ontbossen.” Conrad Coll (Zuid-Afrika)

“Wat er gebeurt, is moord op levens, op onze zusters en broeders in onze grote familie, de natuur.” Josefina Tunki (Ecuador)

“Als we de oceaan exploiteren, vernietigen we de bron van ons bestaan.” Povel Modley (India)

“We moeten het paradigma van dominantie doorbreken. De mens heerst niet over de natuur, maar is onderdeel ervan.” José Benatti (Brazilië)

Deze stemmen vormden samen een koor dat één boodschap uitdroeg: “De aarde roept. En wij moeten luisteren.”

Verslag Alejandra

Wat je vandaag kunt doen

De Klimaatonderhandelingen van de COPs gaan over de grote uitdagingen waar we als mensheid voor staan, maar ook hier, op ons eigen kleine stukje van de Schepping, kunnen we iets betekenen. Zo is het volgende week, zaterdag 21 maart, het Landelijke Opschoondag. Door het hele land gaan groepen vrijwilligers aan de slag om straten, parken en bermen schoon te maken. Kijk vandaag eens op deze website of er een initiatief in je buurt is om bij aan te sluiten of begin zelf een actie. Of kijk de komende tijd gewoon eens om je heen als je buiten loopt en gooi zwerfafval in de prullenbak. 

Inwendige voorjaarsschoonmaak

“De Veertigdagentijd is een uitgelezen kans om een inwendige voorjaarsschoonmaak te houden,” aldus kardinaal Eijk in zijn boodschap voor de veertigdagentijd dit jaar. Hij doelt daarmee op ‘mentale rommel’, maar bijvoorbeeld ook op goede voornemens die weer zijn weggezakt. En het is vooral zaak te kijken naar de zaken die we hebben weggestopt: ‘Waarmee moeten we hoognodig in het reine komen om onze band met God en onze medemens te zuiveren? Welke misstappen hebben we de afgelopen weken (of maanden of misschien zelfs jaren) onder het tapijt van ons geweten geveegd en liggen daar te wachten tot we ze echt opruimen?” schrijft de kardinaal.

Een moeilijke vraag. Echt gehoor geven aan deze vraag betekent onder meer dat je verantwoordelijkheid neemt voor je fouten en die onder ogen durft te zien. Dat betekent dat je je eigen aandeel erkent, dat je excuses aanbiedt en actief probeert de situatie te herstellen. En dat vraagt moed. Moed om je fouten onder ogen te zien, moed om consequenties te erkennen, moed om de schuld niet buiten jezelf te leggen. En weet: “Omdat er geen begin en einde aan God zit, zit er ook geen begin en einde aan de vergevingsgezindheid die in hem is. En ’t zelfde geldt voor de liefde: de goddelijke liefde is grenzeloos, eindeloos en niet te bevatten met ons mensenhoofd.” Aldus Maria van Mierlo op 7 maart in de Kloostercast. Hoe bont we het ook maken, er zal altijd vergeving zijn. En een nieuw begin.

Wat je vandaag kunt doen

Zijn er dingen in je leven waarvan je spijt hebt? Heb je iemand tekort gedaan, of draag je nog iets met je mee dat steeds terugkomt in je gedachten?

Kies vandaag één kleine stap van herstel. Geen groot besluit, maar iets concreets: een kort bericht waarin je zegt dat het je spijt, een zin die je normaal uit de weg gaat, een woord van dank dat je nooit hebt uitgesproken. Misschien kun je in een gesprek wat minder snel reageren en eerst echt luisteren. Of schrijf voor jezelf op wat je eigenlijk had willen zeggen en lees het later nog eens terug. Vergeving begint vaak niet met een grote ontlading, maar met een eerste eerlijke zin.

En als dat vandaag niet lukt: dan kun je het misschien wel opschrijven alvast, om het later nog eens terug te lezen.

Het kan dan helpen om dit tegenover iemand uit te spreken: een vriend, een familielid of iemand die je vertrouwt. Wie daar behoefte aan heeft, kan ook met een priester spreken — in de katholieke traditie bestaat daarvoor het sacrament van boete en verzoening, bedoeld als plek om opnieuw te beginnen. 

Vergeet niet: de weg naar vergeving begint eigenlijk altijd gewoon dichtbij, in een gesprek, een brief of een stil gebed.

Sluit de dag af met twee vragen: naar wie wil ik morgen een stapje dichterbij zetten en wat mag ik zelf misschien ook loslaten?

Breng ons tot U terug

Vorige week ontvingen we een brief van onze partner Jozef Hazboun, regiodirecteur van CNEWA/Pontifical Mission in Jeruzalem. Hij houdt ons regelmatig op de hoogte van de situatie in het Heilig Land. Vastenactie-collega Margot de Zeeuw luisterde na het lezen van deze laatste brief een paar keer extra naar de Klaagliederen van Jeremia. 

“Bitter huilt zij, tranen vloeien langs haar wangen, niemand is er die haar troost.” De Klaagliederen raken extra na het lezen van de laatste brief uit Jeruzalem. Toename van geweld, een complete ineenstorting van de economie, gebrek aan voedsel, aan schoon water, aan medische zorg, eigenlijk aan alles. En het gevoel vergeten te zijn door de wereld nu een andere oorlog alle aandacht opeist. ‘Een totale catastrofe’ staat er. 90% van de infrastructuur in Gaza is vernietigd. Honderdduizenden dakloze mensen zijn overgeleverd aan de elementen. Meer dan 72.000 doden tot nu toe. 

Er komen vrijwel dagelijks noodkreten bij ons binnen. Zoveel brandhaarden. Zoveel mensen, zoveel kinderen ook, die daarvan de dupe zijn. Zo weinig kunnen we voor mijn gevoel bijdragen. In zoveel lijden, lijkt God afwezig. Vanuit mijn speaker roept de profeet God aan: ‘Breng ons tot U terug.’

Margot de Zeeuw

Wat je vandaag kunt doen

Je vindt de Klaagliederen van Jeremia in het Oude Testament. De profeet rouwt in deze verzen om de val van Jeruzalem en de vernietiging van de tempel. De verzen zijn ook op muziek gezet. Een prachtige uitvoering is bijvoorbeeld die van Concerto Soave en Maria Kristina Kiehr. 

Zoek vandaag een versie van de Klaagliederen op die jou raakt en neem tijd om te luisteren. Lees je liever? Pak dan je Bijbel erbij of zoek de teksten op internet. Wat raakt je? Waar is barmhartigheid? Waar vind je hoop? Troost? 

En als je wilt, draag dan bij aan een goed doel dat jou na aan het hart ligt en dat op de moeilijke plekken op de wereld probeert de ergste nood te verlichten.

Water verandert alles

Water is een van de meest voorkomende thema’s in de Bijbel zei Maria van Mierlo afgelopen dinsdag in de Kloostercast. En niet alleen in de Bijbel legde ze uit: in veel culturen en religies is water het symbool voor leven, vruchtbaarheid, reiniging, emotie… 

We weten het allemaal: water is niet alleen een symbool voor leven, het is een essentiële voorwaarde. Zonder water rest ons woestenij en zouden we slechts een paar dagen overleven. 

Maar meer dan 700 miljoen mensen wereldwijd beschikken niet over schoon drinkwater. Dagelijks lopen miljoenen vrouwen en kinderen urenlang naar het dichtstbijzijnde moeras, naar de rivier of het meer om water te halen. In ontwikkelingslanden wordt naar schatting 80% van de ziektes veroorzaakt door verontreinigd water. Er gaan daardoor jaarlijks 443 miljoen schooldagen verloren, omdat kinderen ziek thuis blijven. Iedere 90 seconden sterft er een kind door vervuild water. Niet voor niets steunen we via Vastenactie graag projecten die mensen toegang geven tot schoon water. 

‘Wij worden gered,’ zei Maria van Mierlo dinsdag. ‘Als we het water maar naar de goede plaats brengen.’ We zien inderdaad dagelijks hoeveel verandering schoon water in mensenlevens brengt!

Wat je vandaag kunt doen

We kunnen rustig stellen: zonder water is er geen leven. Sta vandaag eens stil bij je waterverbruik: koffie, thee, handen wassen, douche, glas water, toilet… gedachteloos gebruiken we tientallen liters water per persoon per dag. En wat weet je eigenlijk over water? Test je kennis met de waterquiz. En wil je weten hoe water levens verandert? Check dan ons waterdossier. Benieuwd wat jouw watervoetafdruk is? Online zijn diverse tools te vinden om dat te berekenen, zoals deze. 

• Doe de waterquiz
   
• Hoe water levens verandert
   
• Bereken je waterafdruk

Gisteren ontvingen we een ontroerende zegenwens uit Bolivia van Marie Cruz. We maakten al eerder kennis met ‘Pincha’ zoals Marie liefkozend wordt genoemd. Ze leidt de gevangenispastoraatsgroepen in het bisdom Pando. 

Weet dat God dichtbij is, 
dat hij ons geluidloos omhelst.
Hij loopt altijd met ons mee, in het onzichtbare. 
We hoeven het niet allemaal te weten... 
We hoeven alleen maar te voelen dat we niet alleen zijn.

Wat je vandaag kunt doen

Waren er momenten in je leven waarop je duidelijk Gods nabijheid voelde of waarop je kon merken: God is in mij aan het werk? Sta er eens bij stil. Hoe zou je jezelf vandaag open kunnen stellen voor God?

Kleine handelingen van liefde en aandacht

Vandaag een bijdrage van Ineke Roex, de nieuwe projectcoördinator van de Laudato Si’ Alliantie Nederland, waarvan Vastenactie een van de oprichters is. 

De Laudato Si’ Alliantie Nederland zet zich in om eco-sociaal handelen en denken te stimuleren, vanuit een houding van hoop en dankbaarheid en met een besef van de noodzaak tot samenwerking. Een weg van samenwerking en vertrouwen, in plaats van een doodlopend pad van angst en vervreemding. 

Jezus zegt: “Vrees niet”. Elke keer als ik dat in de Bijbel lees, denk ik: Ik vrees heel veel! En ik ben niet de enige. Veel mensen maken zich zorgen over oorlogen en de klimaatcrisis. We denken in het beheersen van risico’s en stellen ons eigen huis veilig. De problemen rondom armoede en milieu zijn zo groot, dat we er moedeloos en angstig van worden. Maar gaat angst ons helpen? Ik denk het niet. 

Angst werkt verblindend en verlammend. Een gelovige houding vraagt iets anders van ons. Dat we zaadjes planten, hoe klein ook, in het vertrouwen op een betere toekomst, op een gezonde aarde en een vredig samenleven. Grote problemen vragen om bundeling van krachten. Maar ook: een vertrouwen dat kleine handelingen van liefde en aandacht groot verschil kunnen maken. Dus sluit je ogen niet uit angst. Maar kijk met aandacht naar wat jij kan doen. Voer een gesprekje met een eenzame buur, plant een boom, ruim afval op, laat de auto staan. Doe iets wat onbenullig lijkt: het zal je kracht geven en andere mensen inspireren. 

Ineke Roex, coördinator Laudato Si’ Alliantie Nederland 

Wat je vandaag kunt doen 

Grijp deze vastentijd aan voor een klein zelfonderzoek.
Zijn er dingen die je wel/niet doet uit angst en moedeloosheid?
Welke kleine handelingen van liefde en aandacht kun je vandaag zelf doen voor de mensen om je heen?
Welke kleine handelingen kun je vandaag zelf doen om de natuur te beschermen?

De naakten kleden 

Vandaag spreekt Gerard Mathijsen OSB, Benedictijner monnik en voormalig abt van de Sint-Adelbertabdij in Egmond-Binnen, met ons over de naakten kleden. Natuurlijk heb je kleding nodig om jezelf te beschermen, maar het gaat ook om het bedekken van je kwetsbaarheid en om waardigheid. Br. Gerard legt uit dat dit ook zit in hoe we met elkaar omgaan. Door anderen met respect te behandelen, geef je hen als het ware een ‘geestelijk’ kleed. 

Wil je het volledige gesprek met broeder Gerard zien? Kijk dan hier. 

En heb je niet meer helemaal helder hoe het ook alweer zat met de werken van barmhartigheid? Hier kun je het nalezen. 

Verder kijken dan je eigen oordeel

We hebben de afgelopen weken al een paar keer stilgestaan bij het Vastenactie-campagneproject van dit jaar, het gevangenispastoraat in het bisdom Pando, Bolivia. Vastenactie-collega Johan Compier schrijft vandaag waarom hij zo onder de indruk is van het werk van Mgr. Eugenio Coter en vrijwilligster Marie Cruz (oftewel: ‘Pincha’) in de gevangenissen van Pando. 

“Wat mij diep raakt in dit project, is dat het onze blik verruimt. Het vraagt ons om te kijken naar mensen die we misschien liever niet zien: gevangenen, mensen die fouten hebben gemaakt, mensen die we misschien zelfs liever vergeten. Juist daar, op de plek waar waardigheid zo kwetsbaar is, gebeurt iets bijzonders. Pincha laat ons zien dat menselijkheid geen grenzen kent. Zij ziet geen dossiers of veroordelingen, maar mensen. Dat schuurt. Want eerlijk is eerlijk: het voelt soms ongemakkelijk om juist deze groep centraal te stellen. We helpen liever ‘onschuldige’ mensen. Een kind, of een alleenstaande moeder bijvoorbeeld. Een slachtoffer. Maar misschien is dat precies wat dit project zo bijzonder maakt. 

In het Evangelie worden we keer op keer uitgedaagd om verder te kijken dan ons eigen oordeel, om barmhartig te zijn zoals God barmhartig is. Niet alleen voor wie het ‘verdient’, maar voor ieder mens. Dit project herinnert mij eraan dat waardigheid niet verdiend hoeft te worden. Ook achter tralies, ook in moeilijke omstandigheden, blijft een mens waardig en waardevol. Door dit project, door Pincha, te steunen, kiezen we ervoor om die oproep zichtbaar te maken. Om, net als Pincha, een teken van hoop te zijn. Misschien verandert het niet alleen hun leven, maar ook het onze. Omdat we leren kijken met andere ogen: ogen van geloof, van mededogen en van liefde die niemand uitsluit.”

Johan Compier
Campagneleider

Wat je vandaag kunt doen

Johan roept ons vandaag op verder te kijken dan ons eigen oordeel en om barmhartig te zijn. Hoe sta jij tegenover mensen van buiten jouw eigen vertrouwde kring? Migranten bijvoorbeeld. Gedetineerden? Pak eens een stuk papier en schrijf in een paar woorden op hoe je naar hen kijkt en wat je over hen denkt. Leg het daarna opzij en kijk er later vandaag nog eens naar. Zou je nog hetzelfde schrijven? Misschien wil je iets nuanceren? Lukt het je om met andere ogen te kijken? De mens te zien met zijn of haar eigen verhaal en waardigheid? 

De laatste vijand…

Vandaag kun je kiezen: de boeken lezen of de films kijken. Vastenactie-collega Margot de Zeeuw liet zich raken door de christelijke symboliek in de boeken en films over Harry Potter, zeker in het licht van Pasen. De spannende strijd op leven en dood lijkt in veel opzichten op de strijd die Jezus leverde op weg naar zijn dood aan het kruis: een verhaal van overgave en vertrouwen tegelijk. Herken jij die elementen van het lijdensverhaal van Jezus in het verhaal van Harry Potter?

Zeven zogenoemde ‘gruzielementen’ moeten Harry Potter en zijn vrienden vinden in de wereldberoemde boekenserie over de jonge tovenaar. Het zijn voorwerpen waarin de donkere tovenaar Voldemort delen van zijn ziel heeft ondergebracht. Zolang deze voorwerpen voortbestaan, zal Voldemort macht behouden en in staat zijn steeds opnieuw tot leven te komen. De zoektocht bereikt in het laatste deel van de serie zijn hoogtepunt. Harry’s mentor Perkamentus is dood, de relatie met Ron en Hermelien staat onder zware druk, ze hebben geen idee waar ze moeten zoeken en zeker als Voldemort met zijn leger oppermachtig is en al het goede lijkt te hebben verslagen, lijkt alle hoop verloren. 

Harry is bang voor wie en wat hij is. Hij herkent namelijk zichzelf in Voldemort en vraagt zich regelmatig af of ze wel zoveel van elkaar verschillen. Dan blijkt dat Harry zelf een gruzielement is door de vloek die Voldemort op hem afvuurde toen hij nog een baby was. Met andere woorden: het kwaad heeft zich in Harry genesteld. Alleen Voldemort kan het vernietigen en dat kan slechts door Harry te doden. 

Overgave

Harry beseft uiteindelijk dat hij vrijwillig zijn leven moet geven om de tovenaarsgemeenschap te redden van het kwaad. Hij aanvaardt zijn lot: “Het was voorbij en dat wist hij. Het enige dat hij nu nog moest doen, was sterven,” schrijft Rowling. Voordat hij vertrekt, vindt hij de Steen van Wederkeer, een laatste geschenk van Perkamentus. Zijn overleden ouders en vrienden verschijnen dankzij de krachten van de Steen. Ze spreken hem moed in en beloven hem dat zij bij hem zullen blijven in zijn laatste uur, zoals ze al die tijd bij hem zijn geweest, in zijn hart. Harry laat de Steen van Wederkeer los - laat zijn leven los - en gaat op weg naar het Verboden Bos, naar Voldemort: hij is klaar om te sterven. Het is de laatste vijand, die slechts overwonnen kan worden door vrijwillige overgave.

Margot de Zeeuw

Het verhaal gaat verder; je kunt hier doorlezen als je wilt.

Wat je vandaag kunt doen

Het kwaad heeft zich in Harry genesteld, zonder dat hij dat aanvankelijk doorheeft. Harry leert echter dat het niet je eigenschappen en talenten zijn die je goed of slecht maken, maar dat het je keuzes zijn: de dingen die je wel doet en de dingen die je niet doet. Sta vandaag eens stil bij de keuzes die je maakt. Dragen ze bij aan het goede voor anderen? Voor de schepping? Vraag aan iemand die je goed kent en die je heel nabij is, hoe hij of zij naar jou kijkt als het om dit soort dingen gaat? Ben jij iemand die weloverwogen en bewuste keuzes maakt? Of juist heel impulsief? Luister naar het antwoord. Wat doet dat met je? Ben je er blij mee? Wat zou je anders willen doen? 

Durven delen wat in je leeft

Vandaag, midden in de veertigdagentijd, klinkt een onverwacht verhaal schrijft Vastenactie-collega Marcus Barendse. Een vrouw hoort dat ze zwanger is. Vandaag klinkt een boodschap van hoop en verwachting. Een boodschap van nieuw leven dat zich aandient, nog verborgen, nog kwetsbaar, maar al voelbaar aanwezig.

Maria, de moeder van Jezus, ontvangt een boodschap die haar leven op zijn kop zet: ‘Je krijgt een zoon. Hij zal Koning worden en Zoon van God worden genoemd.’ Dat is nogal wat om te bevatten. Je hoort dat je geliefd bent door God en dat er nieuw leven groeit in jou, met een bijzondere roeping. Het is niet zo gek dat Maria niet meteen begrijpt wat er allemaal gebeurt, maar toch zegt ze vol overtuiging: ja, ‘mij geschiede naar Uw wil’. 

Ik was twaalf toen ik hoorde dat mijn moeder opnieuw zwanger was. Ik weet nog de vreugde, de verwondering, het gevoel dat er iets te vieren viel — nog voordat we mijn zusje hadden gezien. Alsof haar komst ons allemaal raakte, nog vóór ze er was.

En zo ging het ook toen Maria op bezoek ging bij haar tante Elisabeth, die eveneens zwanger was en moeder zou worden van Johannes de Doper. Ik probeer me voor te stellen hoe die ontmoeting moet zijn geweest: Maria en Elisabeth, twee vrouwen die allebei nieuw leven dragen. Ze delen hun verhaal met elkaar en zien elkaars blijdschap. Ik vermoed dat ze straalden van geluk, zoals Marco Borsato zingt in Slaap maar: Ik zie hoe je moeders ogen stralen. De liefde heeft haar aangeraakt.

Is dit niet de kern? Dat wat ons raakt pas echt gaat leven als we het durven delen. En zo kom ik weer terug bij het nu, de veertigdagentijd, en stel ik mijzelf de vraag: durf ik te delen wat mij raakt, met de mensen om mij heen? En durf ik, ook als ik nog niet alles weet, ja te zeggen en te vertrouwen?

Marcus Barendse

Om vandaag te doen 

Maria durft zich over te geven aan God en ze vertrouwt erop dat wat er gaat gebeuren, in Zijn plan past. Het is de houding waar eigenlijk alle afleveringen van de Kloostercast in deze vastentijd over gaan, zegt Maria van Mierlo vandaag. Ze vraagt: Kun je in jou laten gebeuren wat God wil? Ga vandaag eens na bij jezelf: heb je een plan voor je leven? Een doel? Schrijf eens op wat voor jou belangrijk is in je leven. Durf je dat te delen met anderen? En andersom: sta je open voor anderen die jou aanraken? Is er een groter plan te ontwaren? 

Wees mij genadig 

In Psalm 51 vraagt koning David vergeving aan God voor zijn zonde met Bathseba en de moord op haar echtgenoot Uria. Hij erkent dat hij heeft gezondigd; zijn zonde drukt zwaar op hem. Hij smeekt in deze beroemde boetepsalm om genade en zuivering: wees mij genadig God (‘miserere’) en zuiver mijn hart. 

De psalm is op muziek gezet door de Italiaanse componist Gregorio Allegri. Marcus Barendse luistert in de veertigdagentijd graag naar het ‘Miserere’ van Allegri: “Wat het zo bijzonder maakt, is de eenvoudige, maar intense klank: twee koren die elkaar afwisselen en op een bepaald moment een hoge sopraanstem die bijna lijkt te zweven. De combinatie van eenvoud en diepte raakt me en maakt me stil, zeker in de uitvoering van de jongenskoren van Canterbury Cathedral in Engeland. Wanneer je luistert en je ogen sluit lijkt het haast engelengezang, prachtig!” 

Wat je vandaag kunt doen

Volgende week begint de ‘Goede Week’, de week voorafgaand aan Pasen, de week van het lijden en sterven van Jezus. Luister eens naar het Miserere of lees de tekst van Psalm 51. Vorige week, op 17 maart, hadden we aandacht voor ‘stappen van herstel’ in je relaties met mensen om je heen. Voor vandaag zou je kunnen nadenken over de vraag of er dingen zijn die je jezelf kwalijk neemt, die je liever anders had willen doen. Zijn er woorden in de tekst van de psalm die je in dit verband opvallen? 

De kunst van het weglaten

Soms hebben de neiging om veel woorden te gebruiken om iets te vertellen. Omdat we denken dat nuance belangrijk is. Of omdat we een ingewikkeld verhaal willen uitleggen, of een moeilijke boodschap willen verzachten. In deze vastentijd worden we uitgedaagd om dat niet te doen. Om onszelf de vraag te stellen wat nu eigenlijk de kern is waar het om draait. 

Floris Hovers is een kunstenaar die dat elke dag weer probeert in zijn kunst. Wat is nu eigenlijk de essentie? Hoe breng je iets tot leven met heel simpele dingen? Een stuk hout, een vorm, een silhouet. Hij maakte dit jaar op die manier ook een kruisweg: in 14 stappen, staties noemen we dat, wordt het lijdensverhaal van Jezus verteld. Vanaf het moment van zijn veroordeling tot het moment dat Hij in het graf wordt gelegd. Floris Hovers ‘pelde’ alles af tot er 14 heel simpele, maar zeer treffende beelden over blijven. In de eenvoud van vormen vertelt zich het verhaal. Er zijn geen woorden. Alleen beelden, vormen en kleuren die spreken.

Op die manier worden we uitgedaagd om in deze vastentijd onszelf de vraag te stellen: waar gaat het eigenlijk over in deze tijd op weg naar Pasen? Waar ontmoeten we elkaar. Waar vinden we elkaar? En wat doet het verhaal nu eigenlijk met ons, als we alles weglaten wat afleidt van de kern?

Wat je vandaag zou kunnen doen

Op onze website vind je enkele foto's van de kruiswegstaties die Floris Hovers maakte. Kijk er eens naar. Herken je het beeld? De scene uit het verhaal? Laat de beelden even op je inwerken. Wat is voor jou de essentie van de scene? Voel je wat het met je doet?

Wil je de kruiswegstaties van Floris Hovers in het echt zien? Tot en met 9 mei is er een grote expositie van zijn werk in de Oude Kerk in Delft. Klik hier voor meer informatie.

Floris Hovers is mondeling akkoord met het gebruiken van de foto’s.

Verwondering is een uitnodiging 

Je hebt vast wel eens momenten meegemaakt waarop je je opeens verwonderde over iets ‘gewoons’. Zo’n moment waarop je iets hoort of ziet dat je nooit eerder opviel. De teerheid van een bloemblaadje bijvoorbeeld of de stille pracht van een zonsopgang op een leeg strand… De eerste stapjes van je (klein)kind.. Het zijn de momenten waarop je je realiseert dat er veel meer achter de schepping schuilt dan je ‘op het eerste gezicht’ ziet. In de verwondering schuilt dan ook een uitnodiging om verder te kijken. 

Met ons verstand werken we de verwondering meestal vakkundig weg. Wat we niet begrijpen, wordt onderzocht en verklaard, zodat we ons er niet meer over te hoeven verbazen. Hoe kunnen we ook anders? Hoe durven we te leven in een schepping die zo groots is dat we er in volkomen verbijstering zouden ronddwalen als we het echt tot ons lieten doordringen? En zo verliezen Adam en Eva hun onschuld – onbevangenheid - na het eten van de boom van kennis! En zo verliezen ook wij ons open, onbevangen contact met de wereld om ons heen als wij ons verliezen in onze ratio.

Met het vergaren van kennis zoeken we een uitweg uit ons eigen onbehagen. Maar door de confrontatie met de verwondering te vermijden, snijden we onszelf ook af van het wezenlijke van de schepping. Juist uit de verwondering ontstaat immers een vraag, een besef ‘dat er meer is dan wij zien’ en vanuit dat besef kunnen we iets van de eeuwigheid ervaren. 

Om vandaag te doen

Luister vandaag eens naar het lied ‘Wek mijn zachtheid weer’. Doe dat de eerste keer met je ogen dicht. Luister dan nog een keer met je ogen open en kijk rond: wat zie je wat je normaal niet ziet? 

De doden begraven

Vandaag is het Palmzondag, het begin van de ‘Goede Week’, oftewel: de week van het Laatste Avondmaal en het lijden en sterven van Jezus. We herinneren ons de intocht van Jezus in Jeruzalem, waar hij als een koning werd onthaald. Misschien heb je ook wel eens een Palmpasenstok gemaakt en die in optocht rondgedragen in je dorp of stad? Basisschoolleerlingen bieden hun mooi versierde stokken vaak aan mensen in een bejaardenhuis of verpleeghuis aan. Op de website van Vastenactie lees je hoe je zelf een Palmpasenstok kunt maken.  

De Goede Week eindigt op Stille Zaterdag, de zaterdag voor Pasen. Jezus sterft op Goede Vrijdag aan het kruis. Het contrast kan haast niet groter zijn: vandaag de euforie en de blijdschap van Palmzondag en amper een paar dagen later de wanhoop en het verdriet als Jezus van het kruis wordt gehaald, gestorven, vermoord, en als hij door zijn vrienden in een graf wordt gelegd. 

Zr. Emmanuele Sipkema, overste van het St. Liobaklooster in Egmond, gaat vandaag in op ‘de doden begraven’. Ze legt uit dat eerbied voor de doden alles te maken heeft met de waardigheid van mensen: “De waardigheid van de mens mag nog klinken bij de dood. Er mag gememoreerd worden welke waarde deze mens heeft gehad.” Maar ook klinkt in haar verhaal de belofte door op een nieuwe toekomst, “ook al weten we niet wat dat zou zijn.” Juist in de aanloop naar Goede Vrijdag én Pasen een mooie boodschap!

Kijk hier voor het hele gesprek.

Stabat mater

Vastenactie-collega Margot de Zeeuw ontmoette Faira Flores toen ze de Vastenactie-campagne van dit jaar voorbereidde in Bolivia. De jongste zoon van Faira zit al drie jaar in de gevangenis van Riberalta als Margot Faira spreekt. Hun zoons zijn even oud. 

“Ik zit met tranen tijdens het gesprek met Faira: ik heb zoons in dezelfde leeftijd en kan me haar machteloosheid en wanhoop zo voorstellen. Haar zoon heeft het moeilijk, is van haar afhankelijk, maar Faira is ziek en kan niet werken. Ze overleeft zelf ternauwernood. Via het bisdom ontvangt ze maandelijks een voedselpakket en daarvan zorgt ze ook voor haar zoon in de gevangenis. Van maandag tot en met donderdag brengt ze hem eten, ‘maar dat lukt alleen als ik eten heb,’ vertelde ze me. ‘Soms heb ik zelf niets en kan ik hem niets brengen. Dan moet hij het doen met het weinige dat andere gedetineerden hem willen geven. Of met niets.’

Ondanks dat ze nauwelijks voldoende heeft voor zichzelf en haar zoon, probeert Faira ook te zorgen voor de jongens in de gevangenis die geen familie in de buurt hebben: ‘Ze liggen de hele dag maar op bed en doen niets. Ze willen heel graag aan het werk en hun tijd zinvol vullen.’ Daarom is Faira blij met de hulp uit Nederland: ‘Dankzij de steun kan er een grote groentetuin worden aangelegd. Het geeft de jongens iets te doen en iets om voor te zorgen. En het zorgt natuurlijk voor eten!’”

Wat je vandaag kunt doen

In overleg met de gedetineerden willen we via Vastenactie onder meer zorgen voor voedsel door moestuinen aan te leggen binnen de muren van de gevangenissen en voorzieningen om eenden en kippen te houden. Voor € 35 kopen we bijvoorbeeld groentezaad en pootgoed en eenden en kippen kosten € 44. Doet u met ons mee? 

Ja, ik doe mee

Het licht in ons

De veertigdagentijd nadert zijn voltooiing. Gisteren stelde Maria van Mierlo ons in de Kloostercast voor om te verstillen in deze ‘Goede Week’, waarin we de laatste dagen van Jezus’ leven op aarde gedenken. 

Helemaal in het begin van de veertigdagentijd hebben we het ook over stilte gehad. Over hoe gemakkelijk we in een drukke, overvolle wereld onszelf en elkaar verliezen. We hebben het ook gehad over loslaten en hoe je in de vastenperiode wordt uitgenodigd na te denken hoe jij je steentje kunt bijdragen aan een mooiere, betere wereld. Geven door los te laten concludeerden we.

We zijn op weg gegaan, hebben ons best gedaan deze afgelopen weken om stil te zijn en om ruimte te maken voor het goede. Oftewel: we werkten mee aan de hemel op aarde. 

Wat je vandaag kunt doen

Heb je in de eerste week inderdaad je voornemens voor deze veertigdagenperiode opgeschreven? Lees het eens terug. En ook als je niets hebt genoteerd: heb je de afgelopen weken ruimte kunnen maken? Stil kunnen zijn? Hoe ga je verder na deze veertigdagentijd? Wat neem je mee?  

Doe al het goede dat je kunt

“Doe al het goede dat je kunt,
met alle middelen die je hebt,
op alle manieren die mogelijk zijn,
op alle plaatsen waar je komt,
op alle momenten die je gegeven worden,
voor alle mensen die je ontmoet,
zolang je maar kunt.

En wees niet moe om goed te doen,
want liefde wordt niet eerst zichtbaar in grote daden,
maar in volharding.

Wat in trouw wordt gedaan,
draagt vrucht op Gods tijd.” 

John Wesley, een 18^e-eeuwse Engelse predikant en grondlegger van de Methodist Church, schreef deze tekst lang geleden. Hij leefde in een tijd dat er enorme armoede was in zijn land en er nog nauwelijks sprake was van sociale voorzieningen. Zijn boodschap was simpel: doe het goede. Bezoek de gevangenen, help de armen, leef sober en vermijd egoïsme. Goed doen is geen optie om te kiezen als het jou uitkomt, het is de essentie waar alles om draait.

Midden in deze Goede Week, klinkt zijn boodschap nog onverminderd krachtig.

Wat je vandaag kunt doen

Neem jezelf vandaag eens voor: doe al het goede dat binnen je mogelijkheden ligt. Wat zou jij kunnen doen? Het hoeft niet groots en meeslepend. Probeer er vandaag eens te zijn voor een ander. Of: help een ander helpen, als je zelf even niet goed weet hoe.

The Passion 

Vandaag is het Witte Donderdag, de dag van het Laatste avondmaal, maar in Nederland al sinds jaar en dag de dag van ‘The Passion’. Vanavond komt deze muzikale paasvertelling van KRO-NCRV naar Dwingeloo in Drenthe. 

Astrid Kersseboom vervult dit jaar de rol van verteller: ‘Mijn vader zei altijd: het kerstverhaal is mooi, maar het paasverhaal is de kern van het christendom.’ Volgens Astrid ligt de kracht van het paasverhaal in de tijdloosheid ervan. ‘Het is een eeuwenoud verhaal, maar de thema’s zijn nog steeds actueel. Het gaat over liefde, opoffering en staan voor waar je in gelooft. Dat zijn universele thema’s die je overal herkent.’ Juist die herkenbaarheid maakt het verhaal voor haar zo krachtig: ‘Je kunt het verbinden aan religie, maar het gaat uiteindelijk over hoe mensen met elkaar omgaan en wat we van elkaar kunnen leren.’

Wat je vandaag kunt doen

Kijk The Passion dus. Live in Dwingeloo of volg het om 20.30 uur bij KRO-NCRV op NPO 1.

Om alvast in de stemming te komen twee indrukwekkende optredens uit eerdere edities. Allereerst het prachtige Margherita van Jamai en Jan Dullens, respectievelijk Judas en Jezus in de editie van 2014. Margherita - Jan Dulles & Jamai (The Passion 2014 - Groningen). Vandaag op Witte Donderdag, zo vlak voor Pasen houden we onze adem in en kijken vooruit naar de bijzondere dagen die voor ons liggen. In dit lied uit de Passion van 2020 komt het samen: de strijd van Judas, de angst van Petrus en de acceptatie van wat komen gaat bij Jezus. 

Voor meer informatie kijk op de website van KRO-NCRV. 

Goede Vrijdag

Zo helemaal aan het einde van de vastentijd, lijkt alles tot stilstand te komen vandaag. Goede Vrijdag. De dag dat Jezus, verraden door een vriend, wordt veroordeeld, bespot en vernederd en uiteindelijk aan een kruis de marteldood sterft. De tragiek is compleet: de mens die amper een week geleden nog een koning was, sterft nu de dood van een misdadiger.

In onze kerken lopen we deze weg naar het kruis – de Kruisweg – langs veertien staties. Niets blijft Hem bespaard. Jezus valt, drie maal zelfs. Er wordt om zijn kleding gedobbeld. Iedereen lijkt Hem te hebben verlaten. En dan – nadat hij uren aan het kruis hing – slaakt hij een kreet van wanhoop: “God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?” En Hij geeft de geest.

De vrienden van Jezus haalden zijn dode lichaam van het kruis. In een graf. Steen ervoor. Klaar. Alles wat was gedroomd, gehoopt, verlangd is, weggestopt achter een grote steen van verdriet en rouw. 

Als alles dan donker is, als er niets meer over is, als alle lichten zijn gedoofd en alle hoop verloren lijkt, sluiten ook wij in de kerken onze boeken en verlaten in stilte de kerk. Het is over. 

Of toch niet?

Het verhaal eindigt niet vandaag. Er is een reden dat we deze dag “Goede” Vrijdag noemen. Want na vandaag – na een dag lang stilte – wordt het Pasen. 
Een groep jongeren liep een paar jaar geleden de kruisweg in het donker. Met een zaklamp liepen ze van statie naar statie. Bij elke stap op weg naar de dood, doofde een kaars. Tot aan het graf. Daar doofde de laatste kaars. Of toch niet? Voor in de kerk, dichtbij het altaar, brandde nog één klein licht in diepduistere kerk. Een lichtje tegen beter weten in. Want dat is Pasen. Dat is de ervaring dat alles wat dood maakt en neerslaat uiteindelijk niet het laatste woord heeft. Er is hoop! Van één klein lichtje naar een brandend vuur van hoop.

De kerk houdt haar adem in. Wij houden onze adem in. 
Het is bijna Pasen. Nog heel even!

Wat je vandaag kunt doen

Wilfred Kemp legde uit waarom Goede Vrijdag eigenlijk Goed heet. Je ziet het hier. Kijk er eens naar. Wilfred zegt: “Jezus heeft de dood overwonnen”. Grote woorden, vind je ook niet? Schrijf ze eens voor jezelf op een wit vel papier en leg dat op tafel. Misschien kun je vandaag door de dag heen er dingen bijschrijven over wat het betekent voor jou. Of dingen die over jou gaan en ermee te maken hebben. Of vragen die je hebt, waar geen antwoord op is. Vandaag mag de stilte er zijn. 

Stille Zaterdag

Vandaag, op Stille zaterdag, eindigt de veertigdagentijd. Gisteren is Jezus gestorven aan het kruis en is hij door zijn vrienden in een graf gelegd. Alle hoop lijkt verloren. Mgr. Gerard de Korte, bisschop van het bisdom ’s-Hertogenbosch, schreef speciaal voor de Vastenkalender een overweging.

Jezus ligt in het graf. Niet alleen is de Heer gestorven, maar ook alle hoop die Hij bij zijn leerlingen heeft gewekt. God heeft zich verborgen en lijkt te zwijgen. ‘Terug naar af’ is het parool.

Velen herkennen zich vandaag waarschijnlijk in de gevoelens van de eerste leerlingen op die zaterdag na de kruisiging van Jezus. Je bidt, maar ervaart geen antwoord. Je gelooft, maar je voelt er niets bij. Als een dierbare ernstig ziek is of gestorven bijvoorbeeld. Als je hoort dat je nooit meer zult kunnen werken. Als je te maken krijgt met ontrouw.

Maar ook de nood van onze wereld kan leiden tot een aanvechting van ons geloof. De armoede in het zuiden van de wereld; de vele oorlogen en de natuurrampen die mensen doen lijden. God lijkt een verborgen God die zwijgt.

Maar op de avond van Stille Zaterdag horen wij dat het graf niet het einde betekent, maar een doorgang. De levende Christus laat zich ontmoeten. Niet de dood heeft het laatste woord, maar de God die nieuw leven schenkt. Gelukkig de mens die dat mag en kan geloven. Het kan ook ons inspireren om te kiezen voor het leven, voor solidariteit met de kleinen en kwetsbaren, dichtbij en ver weg.

Mgr. Dr. Gerard De Korte 

Om vandaag te doen

Herken je het gevoel van ‘stille zaterdag’? Van God die lijkt te zwijgen? Hoe houd jij de hoop vast als alles verloren lijkt? Gun het jezelf eens om vandaag een half uurtje tijd te maken om stil te zijn. Ga eens naar buiten, loop een rondje in de wijk of de buurt van je huis. Luister naar de geluiden die je hoort, maar voeg er zelf niets aan toe. Haal gewoon diep adem. Om ruimte te maken voor iets nieuws, moet het eerst stil worden, leeg. Er is geen betere dag voor dan deze stille zaterdag.’

Eerste Paasdag 

‘Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft.’ 

In een wereld die lijdt onder geweld, honger en duisternis lijkt het soms alsof alle hoop verdwenen is. Maar niets is minder waar. Als de legers wegtrekken, staan mensen op en beginnen opnieuw. Bij Vastenactie zien we dat gebeuren bij die tientallen partners wereldwijd die elke dag weer voor hoop kiezen. Dank je wel dat je ons helpt om voor hen vuren te ontsteken die nooit meer doven. 

Dank je wel ook voor je gezelschap deze veertigdagenperiode. We hopen dat je iets hebt gehad aan de dagelijkse posts; wij hebben ze in ieder geval met veel plezier voor je gemaakt.

Tenslotte wensen we jou en allen die je lief zijn van harte een hoopvol en zalig Pasen!

Team Vastenactie