Vastenactie-collega Margot de Zeeuw liet zich raken door de christelijke symboliek in de boeken en films over Harry Potter. Jarenlang hielden Harry, Ron en Hermelien de wereld in gespannen afwachting: zou het hen lukken Voldemort te verslaan? In het laatste deel vonden we uiteindelijk het antwoord. Harry verslaat zijn laatste vijand en daarmee de donkere tovenaar.
Zeven zogenoemde ‘gruzielementen’ moeten Harry en zijn vrienden vinden. Het zijn voorwerpen waarin de donkere tovenaar Voldemort delen van zijn ziel heeft ondergebracht. Zolang deze voorwerpen voortbestaan, zal Voldemort macht behouden en in staat zijn steeds opnieuw tot leven te komen. De zoektocht bereikt in het laatste deel van de serie zijn hoogtepunt. Harry’s mentor Perkamentus is dood, de relatie met Ron en Hermelien staat onder zware druk, ze hebben geen idee waar ze moeten zoeken en zeker als Voldemort met zijn leger voor de poorten van Zweinstein staat, lijkt alle hoop verloren.
Op een goed moment besluiten Harry en Hermelien hun hopeloze zoektocht op Zweinstein voort te zetten, waar ‘de vijand’ inmiddels de touwtjes in handen heeft. Zinloos ronddolen heeft geen zin beseffen ze. Ze bezoeken echter eerst nog het kerkhof waar Harry’s ouders en de familie van Perkamentus begraven liggen. Op het graf van de familie Perkamentus lezen we: ‘Waar je schat is, zal ook je hart zijn’ (Math. 6). Op het graf van James en Lily Potter staat: ‘De dood is de laatste vijand die overwonnen moet worden’ (brief van Paulus aan de Corinthiërs). Deze twee citaten omvatten volgens auteur J.K. Rowling zelf ‘alle boeken’. Ze zetten de populaire tovenaarsboeken inderdaad in ander perspectief!
Kracht van de liefde
Harry is de enige hoop van de tovergemeenschap om Voldemort te verslaan. Hij heeft als enige ooit een aanval van de zwarte magiër overleefd. Dat lijkt aanvankelijk Harry’s verdienste en hij wordt dan ook beschouwd als een machtige tovenaar, die zelfs als baby al te sterk was voor Voldemort. De waarheid blijkt anders. Harry’s moeder heeft zich tussen haar kind en Voldemort geworpen en de dodelijke vloek opgevangen. Het was haar liefde die het beschermende schild vormde tegen het kwaad.
Harry twijfelt vaak; hij is bang voor wie en wat hij is. Hij herkent namelijk zichzelf in Voldemort en vraagt zich regelmatig af of ze wel zoveel van elkaar verschillen. En inderdaad zijn er de nodige overeenkomsten tussen de twee tovenaars. Uiteindelijk blijkt hoe dat komt: Harry is een gruzielement. Tijdens de aanval op Harry als baby, waarbij Harry’s moeder haar leven gaf, is de vloek op haar liefde afgeketst en teruggeslagen op Voldemort. Daarbij is een deel van diens ziel losgescheurd. Dat heeft zich vastgehecht aan de enige overlevende van het drama: de kleine baby Harry. Met andere woorden: het kwaad heeft zich al in Harry genesteld voordat zijn leven goed en wel is begonnen. Alleen Voldemort kan het vernietigen en dat kan slechts door Harry te doden. Vandaar ook dat Harry zich zo verbonden voelde met Voldemort. Hij leert uiteindelijk dat het niet je eigenschappen en talenten zijn die je goed of slecht maken, maar dat het je keuzes zijn, de dingen die je doet. En Harry kiest steeds opnieuw voor het goede: voor liefde, trouw en vriendschap. Kortom: Waar je schat is, zal ook je hart zijn! Liefde is sterker dan het kwaad.
Overgave
Harry beseft uiteindelijk dat hij vrijwillig zijn leven moet geven om de tovenaarsgemeenschap te redden van het kwaad. Ron, Hermelien, de sterke reus Hagrid: geen van allen kunnen ze hem bijstaan. Het is een weg die hij alleen moet gaan; zelfs de portretten aan de wand van Zweinstein zijn verlaten en slechts lege lijsten geworden. Hij aanvaardt zijn lot: “Het was voorbij en dat wist hij. Het enige dat hij nu nog moest doen, was sterven,” schrijft Rowling. Voordat hij vertrekt, vindt hij de Steen van Wederkeer, een laatste geschenk van Perkamentus. Zijn overleden ouders en vrienden verschijnen dankzij de krachten van de Steen. Ze spreken hem moed in en beloven hem dat zij bij hem zullen blijven in zijn laatste uur, zoals ze al die tijd bij hem zijn geweest, in zijn hart. Harry laat de Steen van Wederkeer los - laat zijn leven los - en gaat op weg naar het Verboden Bos, naar Voldemort: hij is klaar om te sterven. Het is de laatste vijand, die slechts overwonnen kan worden door vrijwillige overgave.
Ontroerend mooi en onvoorstelbaar dapper is aan het einde de actie van Harry’s vriend Marcel Lubbermans, de karakteristieke, onhandige antiheld. Hij is van alle personages misschien wel het meest ‘een mens zoals wij’. Als Harry dood is en alles verloren lijkt, is het Marcel die in z’n eentje opstaat tegen Voldemort. Hij wordt hartelijk uitgelachen door het duistere legioen en letterlijk in een vloek en een zucht overmeesterd. Marcel weigert echter zich gewonnen te geven en kiest openlijk voor hoop, vertrouwen en het goede: voor het leger van Perkamentus, dat Harry ooit oprichtte. Hij geeft daarmee de dood van Harry – en al die anderen die zijn gestorven! - betekenis: Harry leeft in de harten van hen die in hem geloven en geeft hen de moed om door te gaan. En juist vanwege die duidelijke, dappere stellingname, oog in oog met het kwaad, krijgt hij hulp uit onverwachte hoek: het machtige zwaard van zijn – en Harry’s - schutspatroon Goderic Griffoendor verschijnt. Hier, op dit cruciale moment, maakt Rowling nog een keer duidelijk wat ook Harry al had ervaren: er is altijd hulp voor wie daarom vraagt! Met het zwaard van Griffoendor – die overigens wordt gesymboliseerd door een gouden leeuw, ik moet toch ook denken aan Aslan uit de boeken van Narnia! - vernietigt Marcel het laatste gruzielement, de slang van Voldemort, en is de duistere tovenaar verslagen.
Ondertussen is duidelijk geworden dat Harry de dood heeft overwonnen: hij bezit de drie relieken van de dood, waaronder de Steen van Wederkeer. Daarmee is hij Meester over de dood. Het wordt echter ook duidelijk dat alleen degene die de macht en kracht van deze ‘relieken’ niet voor zichzelf wil, de daadwerkelijke macht ervan kan gebruiken. Ook Perkamentus bezat ooit de drie relieken. Hij zocht echter macht en kennis en vergat de liefde. De relieken brachten hem daarmee slechts dood en verdriet.
Harry krijgt na zijn vrijwillige offer de keuze: hij kan terug naar het leven, maar hij kan ook ‘verder’. Het stukje ziel van Voldemort dat zich aan hem had gehecht, ligt krachteloos op de grond. Het sterft op deze onbestemde plaats tussen leven en dood. Het kwaad en de dood zijn overwonnen. Liefde, vriendschap en vertrouwen bleken uiteindelijk het sterkst!
Margot de Zeeuw
