De Klimaatconferentie van de Verenigde Naties (‘COP30’) vond plaats van10 tot 22 november 2025 in Belém, Brazilië. Vastenactie-collega Alejandra Slutzky was erbij en schreef dit verslag voor ons van haar bezoek aan de COP30 én aan de People’s Summit, de parallelle top van maatschappelijke en inheemse organisaties.
Veel van onze partners wereldwijd komen actief op voor sociale en ecologische rechtvaardigheid. Wat we via hen horen, is echter maar een klein deel van de werkelijkheid. De People’s Summit bood een unieke kans om het grotere geheel te zien: de zorgen, de strategieën, de hoop en de visie van duizenden mensen die dagelijks de gevolgen van klimaatverandering dragen. Met de Pelgrims of Hope — een groep pelgrims vanuit caritasorganisaties, kerkelijke netwerken en inheemse organisaties — reisde ik naar Belém namens Vastenactie. De Pelgrims van Hoop dragen de boodschap van Laudato Si steeds uit. Zoals een van hen me zei: “Alle leven is verbonden met elkaar. Als ergens ziekte is, worden we uiteindelijk allemaal ziek. In actie komen en goed zorgen voor ons gemeenschappelijk huis is onze missie”.
Ik wilde begrijpen wat er leeft bij de bewegingen waarvan onze partners deel uitmaken. Breder kijken, leren welke ideeën er zijn om een betere wereld voor iedereen te realiseren. De People’s Summit gaf me onverwachte antwoorden.
De officiële COP: een wereld die ver van mij afstaat
Laat ik eerlijk zijn: van de officiële COP had ik weinig verwachtingen en dat bleek terecht. Wat hoorde ik ter plekke over de onderhandelingen?
- Er waren 5.000 lobbyisten van bedrijven en multinationals aanwezig .
- Politieke verschuivingen wereldwijd zorgen ervoor dat landen gemaakte afspraken terugdraaien of blokkeren.
- Discussies verzanden in definities: wat is “gender”? Wie geldt als “inheems”? Wie betaalt voor schade en verlies?
- Tenslotte: onderhandelingen werden gefrustreerd en er werd geen nieuw akkoord getekend.
Greta Thunberg verwoordde het scherp: “De COP’s leiden vooral tot loze beloften en greenwashing.” Toch benadrukten bevriende lobbyisten: “Als er geen COP was, zou het nog veel erger zijn.” Ik voelde frustratie, maar ook een soort berusting. Alsof iedereen wist dat het systeem niet werkt, maar niemand durft te stoppen. Zolang er geen krachtige, gezamenlijke politieke wil is om klimaatverandering aan te pakken, zullen akkoorden mislukken.
Buiten de COP gebeurde iets totaal anders. Daar voelde ik leven, strijd, verdriet, kracht, spiritualiteit, humor, muziek, woede, hoop — alles door elkaar.
De intocht over de Amazone rivier
Ik zal het nooit vergeten: honderden boten die over de Amazone rivier binnenkwamen, met inheemse leiders, vrouwen, jongeren, vissers, boeren, hun kleuren en geluiden, muziek. En daarachter de Rainbow Warrior van Greenpeace. Ik kreeg kippenvel.
We waren met duizenden mensen, samen, met één stem, één boodschap. En we riepen samen, in één stem:
“De aarde is ons gemeenschappelijk huis. Laten we er voor zorgen in plaats van haar uitputten.” “De natuur heeft rechten en wij zijn niet meer dan onderdeel ervan. Elk leven is gelijkwaardig aan het onze. Laten we stoppen met het consumeren en graaien naar het leven om ons heen. Want als ergens onrecht of ziekte is, dan leven we allemaal in onrecht en ziekte. Stop exploitatie van de aarde. Nu!”
Ontmoetingen die me raakten
Ik sprak met vrouwen uit Zimbabwe en Mali die vertelden over vervuilde rivieren en ziekten. Een vrouw uit Ecuador die Chevron aanklaagde omdat complete vissoorten verdwenen waren. Een Braziliaanse vrouw die al 40 jaar afval verzamelt en verwerkt in een vrouwencoöperatie zei: “Wij maken van niks iets. Dat is onze strijd.” Trots dat we haar ondersteunen als Vastenactie.
We woonden het ‘Tribunal der Volkeren’ bij, waar inheemse stemmen als verdedigers van de aarde, onze gemeenschappelijk huis, weerklonken om op te komen voor de rechten van de natuur. Daar hoorde ik woorden die me nog steeds raken.
“Het woud is geen product. Het is een levende gemeenschap van ontelbare volkeren. We plegen moord als we ontbossen.” Conrad Coll (Zuid-Afrika)
“Wat er gebeurt, is moord op levens, op onze zusters en broeders in onze grote familie, de natuur.” Josefina Tunki (Ecuador)
“Als Shell de oceaan exploiteert, vernietigt het de bron van ons bestaan.” Povel Modley (India)
“We moeten het paradigma van dominantie doorbreken. De mens heerst niet over de natuur, maar is onderdeel ervan.” José Benatti (Brazilië)
Deze stemmen vormden samen een koor dat één boodschap uitdroeg: “De aarde roept. En wij moeten luisteren.”
De mars: hitte, chaos, schoonheid — en een wereldwijde roep om rechtvaardigheid
De mars door Belém was bijna niet vol te houden door de hitte. Er waren dieren van karton, trommels, dans, slogans, kinderen, ouderen, tranen, lachen. Alles door elkaar. Er liepen religieuzen mee. In de hele mars klonk de roep voor vrede in Palestina. Niet als een modieuze slogan, maar als een diepe, voelbare solidariteit. Mensen riepen om te stoppen met moorden, om de beëindiging van bezetting en geweld, om te stoppen met culturele genocide wereldwijd, om te stoppen met de uitputting van de aarde. De pijn was tastbaar, maar de verbondenheid ook.
Er werd gesproken over Afrika, over regio’s waar grondstoffen in de bodem liggen die wij in het Noorden gretig gebruiken, zonder stil te staan bij de levens die dat kost. Mensen wezen op onze verantwoordelijkheid: onze consumptie heeft negatieve gevolgen voor anderen ver weg. De roep om te stoppen met fossiele brandstoffen was luid. “Laat de olie in de grond,” hoorde ik keer op keer. “Stop de oorlogen die om grondstoffen worden gevoerd. Respecteer de soevereiniteit van elk volk.”
Wat ik leerde
Terwijl ik daar liep, in de hitte, tussen duizenden mensen, voelde ik hoe alles samenkwam: de strijd voor de aarde, voor het leven, voor waardigheid, voor vrijheid. Het was geen mars meer. Het was een collectieve schreeuw om een andere wereld, een roep om nú te handelen. Zoals een inheemse leider zei tijdens een avondbijeenkomst: “Als we willen dat onze kinderen nog een bewoonbare wereld hebben, moeten we onze houding veranderen — naar elkaar en naar al het leven.”
Ik zag een wereldwijde beweging die groeit, die de aarde ziet als familie en niet als bezit. Een beweging die zegt: ‘COP30 liet zien hoe groot de kloof is tussen politieke macht en de realiteit van de aarde. Maar het liet óók zien dat er wereldwijd een groeiende beweging is die weigert te zwijgen. Een beweging die zegt: “Het moet anders. Het kan anders. En het zal anders — als we samen blijven spreken, handelen en dromen.”
“De aarde roept. En als wij niet luisteren, wie dan wel?”
Alejandra Slutzky
